Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 174/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił Spółce z o.o. B. z siedzibą w L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę kwotę środków pieniężnych zgromadzonych na koniec 2014 r. i kwotę kapitału zakładowego i zysków z lat poprzednich w zestawieniu z kwotą wpisu od skargi w niniejszej sprawie (1.500 zł), stosownie do treści art. 245 § 1 i 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd uznał, że Skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie.
W zażaleniu od powyższego postanowienia Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową ocenę okoliczności sprawy i odmówienie skarżącej przyznania prawa pomocy, wobec uznania, że środki pieniężne, wartość aktywów Spółki oraz zyski z lat ubiegłych mogą stanowić obecnie źródło bieżącego finansowania spółki, podczas gdy treść bilansu wskazuje że na koniec roku 2014 suma aktywów była równa sumie pasywów. W ocenie Spółki, brak jest podstaw do uznania że może dysponować zyskami z lat ubiegłych i przeznaczyć je na wpis od skargi. Spółka podniosła także błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez nieprawidłowe ustalenie, iż sytuacja finansowa pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w całości w sytuacji, gdy skarżąca w chwili obecnej nie jest w stanie ich ponieść. Spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a. Z brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że Spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wbrew stanowisku Spółki, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na podstawie oświadczenia Spółki zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów przedłożonych przez Skarżącą. Ocena dokonana przez Sąd pierwszej instancji uwzględnia wszystkie okoliczności podniesione przez Spółkę. Słusznie zatem skonstatował Sąd pierwszej instancji, że z dokumentów przedstawionych przez skarżącą Spółkę nie wynika, żeby znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego w wysokości 1500 zł.
Podkreślić także należy, że przy sporządzaniu bilansu majątkowego przedsiębiorstwa obowiązuje naczelna zasada rachunkowości - równowagi bilansowej, zgodnie, z którą suma aktywów musi być zawsze równa sumie pasywów. Równość pasywów i aktywów wskazuje jedynie na zgodne z tą zasadą sporządzenie bilansu finansowego, a nie zaś na skonsumowanie uzyskanego dochodu z wymagalnymi zobowiązaniami.
W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji