Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 558/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił "N." sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem Sądu, w świetle przedłożonych dokumentów źródłowych brak jest podstaw do zwolnienia Spółki z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł. W ocenie Sądu, przychód Spółki uzyskany w 2010 r. (7.942.737,59 zł) znacznie przewyższa wysokość kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Ponadto Spółka nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą, dlatego bez znaczenia w tym zakresie jest, w opinii Sądu, hipotetyczne zakładanie przez Spółkę, iż na skutek zmiany regulacji prawnych, jej byt gospodarczy jest zagrożony.
Również wysokość kapitału własnego Spółki (1.968.000,00 zł) oraz wartość środków trwałych (1.113.722,83 zł) przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka nie poparła także odpowiednimi dokumentami swojego oświadczenia dotyczącego braku możliwości wypowiedzenia umów bez konieczności poniesienia sankcji finansowych, na urządzenia do monitoringu automatów, na które ponosi niepotrzebne miesięczne koszty – ok. 10.000,00 zł. Ponadto oświadczyła, że na koniec 2010 r. posiadała 68 automatów, co przy deklarowanych przez stronę zyskach 4.000,00 zł miesięcznie z jednego automatu, nawet pod odliczeniu deklarowanych kosztów jego utrzymania, daje, w ocenie Sądu, możliwość wygospodarowania przez Spółkę kwoty wpisu od skargi.
Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem strony skarżącej wykazane zostało, że nie posiada ona wystarczających środków na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 2.000,00 zł. Spółka podkreśliła między innymi, że duże koszty generowane są poprzez zwiększenie wysokości podatku z kwoty 180,00 euro do 2.000,00 zł - jest to wzrost o ok. 300%. Dodatkowo, w zawieranych umowach z kontrahentami Spółka uwzględniała koszt utrzymania jednego automatu na kwotę ok. 2.000,00 zł (ok. 700,00 zł podatek, 400,00 zł serwis, 200,00 zł logistyka i koszty zarządu plus koszty zakupu takiego sprzętu i jego coroczna denominacja). Automaty średnio zarabiały ok. 4.000,00 zł miesięcznie. Tymczasem po zmianie przepisów, koszt utrzymania automatu wzrósł do kwoty ok. 3.300,00 zł, co przy drastycznej obniżce ilości automatów stawia pod znakiem zapytania dalszy byt Spółki. Dodatkowo podnoszono, że posiadany sprzęt (automaty wycofane z punktów) jest bezwartościowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił wniosek skarżącej spółki. Spółka nie wykazała w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Słusznie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych nie jest tożsamy z ujemnym wynikiem rachunkowym z działalności operacyjnej wnioskodawcy, w szczególności gdy z działalności tej przedsiębiorca uzyskuje przychody. Strata w zakresie prowadzonej działalności jest bowiem jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, mającą wpływ na rozliczenia podatkowe, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dokumentów źródłowych wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą i nie utraciła zdolności ani płynności finansowej.
Ponadto obowiązek regulowania zobowiązań publicznoprawnych (podatku od gier), czy też wynagrodzenia zatrudnionym w spółce pracownikom nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które immanentnie są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej. W świetle wskazanych okoliczności nie ma podstaw do wyjątkowego traktowania skarżącej spółki w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.
Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.