Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 lipca 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącym E.K. i J.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Skarżący zwrócili się o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym, powołując się nieopłacalność prowadzonej działalności gospodarczej z uwagi na kryzys i import taniej odzieży z Chin. Podnieśli także, że wychowują niepełnosprawnego syna, na leczenie którego ponoszą znaczne wydatki. Łącznie na utrzymanie wydają 4000 zł miesięcznie (światło, gaz, woda, ogrzewanie, telefony, leczenie syna, koszty szkoły specjalnej). Majątek ich to dom oraz nieruchomość rolna o powierzchni 30 ha. Obie prowadzone przez skarżących działalności przynoszą straty, na dowód czego przedstawili zestawienie przychodów i kosztów ich uzyskania w 2011r., deklaracje VAT i wyciągi z rachunków bankowych.
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2011r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.
Skarżący złożyli sprzeciw od tego postanowienia, w którym ponownie stwierdzili, że nie mogą ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zasadą jest ponoszenie kosztów związanych z postępowaniem przez stronę tego postępowania (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Przywołując treść art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Sąd wskazał także, że przy badaniu istnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy trzeba zestawić wysokość środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których jest zobowiązana na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie.
Analizując przedłożone przez stronę dokumenty Sąd stwierdził, iż wprawdzie wynika z nich, że prowadzona przez nich działalność gospodarcza w 2009 r. przyniosła stratę, to wykazano bardzo wysokie obroty (odpowiednio skarżącego 1 273 109,99 zł i skarżącej- 1 199 524, 62 zł). W 2011 r. działalność skarżącego przyniosła dochód (51 348,27 zł), przy przychodzie 216 893,82 zł, zaś działalność skarżących prowadzona w formie spółki cywilnej- stratę 68 802, 54 zł. Jednakże w ocenie Sądu strona, która ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności osiąga stałe dochody miesięczne, przewyższające minimalne wynagrodzenie, powinna partycypować w kosztach sądowych. Powinna bowiem poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby te oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa.
W ocenie Sądu sytuacja skarżących nie świadczy o spełnieniu przez nich przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uzyskują oni stałe miesięczne dochody, a wpis w tej sprawie i toczącej się równolegle drugiej sprawie ze skargi skarżących wynosi po 100 zł od skargi.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący domagając się uchylenia postanowienia z uwagi na błędną ocenę ich sytuacji majątkowej i rodzinnej i przyznania im prawa pomocy ponowili argumentację zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo podnieśli, że wprawdzie wpis może pozornie wydawać się niewysoki, jednakże w kontekście ich sytuacji finansowej i wydatków, a także możliwości zaistnienia obowiązku opłacenia dalszych kosztów postępowania zwolnienie od kosztów sądowych winno im być przyznane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Treść art. 246 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy winno być wykazane przez stronę- osobę fizyczną, ubiegającą się o prawo pomocy. Powinna ona w tym celu przedstawić swoją sytuację rodzinną, majątkową i dochody (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym winno być stronie przyznane, gdy wykaże, że nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.),a zatem, gdy z przedłożonych przez nią dowodów i złożonych wyjaśnień wynikać będzie, iż mimo ograniczenia wydatków do niezbędnego dla zaspokojenia potrzeb życiowych minimum, nie jest w stanie zaoszczędzić środków na koszty sądowe.
Skarżący w tej sprawie wykazali, że ich obecna sytuacja majątkowa nie jest dobra. Nadal jednak mają oni stałe źródło utrzymania i mimo osiąganych strat z działalności gospodarczej są w stanie ponosić niezbędne koszty utrzymania rodziny. Działalność gospodarcza, jak można wnioskować z wysokości przychodów, prowadzona jest na znaczną skalę. Ponadto skarżący dysponują majątkiem w postaci domu mieszkalnego oraz gruntów rolnych, w odniesieniu do których nie wskazano powodu, z jakiego nie są osiągane z ich użytkowania żadne dochody. Na tym etapie postępowania koszty sądowe są niewielkie. Porównanie przychodów z wysokością wpisu pozwala zatem na przyjęcie, że może on być zapłacony bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżących i ich rodziny, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że spór niniejszy pozostaje w związku z prowadzoną przez skarżących działalnością gospodarczą. Nie ma zatem przeszkód, aby wpis został pokryty z przychodów z tej działalności.
Nie można także zapominać, że w przypadku pogorszenia się sytuacji majątkowej skarżących i konieczności poniesienia przez nich dalszych kosztów sądowych, mają oni prawo ponownie ubiegać się przyznanie prawa pomocy (art246 § 1 w zw. z art. 165 p.p.s.a.).
Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.