Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w związku z jej skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 29 września 2008 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości i odsetek za zwłokę. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, mimo wezwania, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Złożone oświadczenie nie wskazywało w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa prawnego. Wnioskodawczyni, stwierdzając, że nie ma jakiegokolwiek majątku i dochodów, nie wyjaśniła w jaki sposób zaspokaja swoje potrzeby egzystencjalne: żywność, odzież, higienę.
W zażaleniu na postanowienie M. K. wniosła o jego uchylenie w całości, zwolnienie od kosztów wpisu sądowego w sprawie oraz ustanowienie pomocy prawnej zgodnie z jej wnioskiem z 28 listopada 2008 r.
W dostateczny i wyczerpujący sposób wykazała swoją rzeczywistą sytuację materialną. Powołanie się sądu na poziom i stan finansowy dzieci skarżącej był chybiony i niewłaściwy.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył, co następuje
Zażalenie nie miało uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.): "Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek..." (podkr. NSA).
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). O udzielenie tego rodzaju prawa pomocy ubiegała się skarżąca.
Art. 246 § 1 pkt 1 przywołanej ustawy stanowi, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Jak z powyższego wynika, to strona skarżąca miała obowiązek wykazania przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy; przekonania sądu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wniosek powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1). Zgodnie z art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego tanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana (podk. NSA) złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.".
Takie okoliczności wystąpiły w sprawie M. K. Skarżąca - wnioskodawczyni uchyliła się od współpracy z WSA w zakresie właściwego uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd ma obowiązek przyznania prawa pomocy jeśli, jak wskazano, wnioskodawca wykaże brak jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów. Samo przekonanie strony o tym, że takie prawo jej przysługuje, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wezwanie sądu, nie uzasadniało uwzględnienia jej zażalenia. Nie dawało ono podstaw do stwierdzenia, że kwestionowane postanowienie WSA w Olsztynie naruszało prawo.
Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.