Uzasadnienie
W skardze z dnia 2 listopada 2011 r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 września 2011 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. P. P. wniósł także o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawca podał, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, których łączny dochód (emerytura, renta, gosp. rolne) wynosi 1.632,04 zł brutto. Wyjaśnił, że w skład jego majątku i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie wchodzi jedynie gospodarstwo rolne o pow. 1,20 ha oraz, że wraz z rodzicami, zamieszkuje w domu należącym do siostry. Wskazał także, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty.
Na skutek wezwania Referendarza sądowego wnioskodawca nadesłał dodatkowe dokumenty źródłowe i oświadczenia dotyczące ustanowienia zastawu skarbowego na posiadanych przez niego dwóch samochodach ciężarowych, zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego z rachunku bankowego w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, historii rachunków bankowych (firmowych i prywatnych), środków majątkowych służących prowadzeniu działalności gospodarczej, przychodów i kosztów w prowadzonej działalności gospodarczej za miesiące październik – grudzień 2011r., średnich miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego wraz z kserokopiami rachunków za gaz, energię elektryczną, telefon, wodę.
Na postanowienie Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 lutego 2012 r. skarżący wniósł sprzeciw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że chociaż ostateczny bilans przychodów i kosztów tworzony na potrzeby rozliczeń podatkowych wykazał stratę, to skarżący jako przedsiębiorca funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Zauważono, że wysokość przychodów, koszty zakupu towarów i materiałów oraz znaczne obroty (wynoszące ponad 300 000 zł) na niezajętych rachunkach bankowych świadczą o płynności finansowej w prowadzonej działalności gospodarczej. Dlatego też w ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego.
W zażaleniu z dnia 19 marca 2012 r. zarzucono powyższemu rozstrzygnięciu błędne ustalenie stanu faktycznego, które doprowadziło sąd pierwszej instancji do przekonania, że skarżący jest w stanie pokryć opłaty sądowe konieczne do wniesienia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jako niezasadne należało oddalić.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada odpłatności drogi sądowej. Jednak jej realizacja nie powinna uniemożliwić realizacji prawa obywateli do sądu. Z tej przyczyny powstała instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, której realizację stanowią przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zatem ustalenie, że skarżący uzyskuje znaczne przychody oraz ponosi wysokie koszty zakupu towarów i materiałów uprawniało Sąd pierwszej instancji do oceny, iż nie została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zestawienie przychodów uzyskiwanych przez prowadzi do wniosku, że skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania. Słusznie także WSA w Lublinie stwierdził, że prowadzone postępowania egzekucyjne były konsekwencją niewywiązania się przez podatnika z należnych zobowiązań oraz, że skarżący przy dołożeniu należytej staranności ma możliwości finansowe umożliwiające poniesienie mu pokrycie kosztów sądowych.
Nie można bowiem, stosując prawa pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). Z tego powodu ponoszenie wydatków, które mają na celu rozwój prowadzonej działalności gospodarczej nie może być argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy.
Przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym polegająca na tym, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie została w kontrolowanej sprawie spełniona. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zobligowany był oddalić wniosek skarżącego, co też uczynił, stosownie do przepisów obowiązującego prawa.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.