Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2016 r. o sygn. I SA/Wr 1919/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi E. R. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IS) z dnia 24 września 2015 r. o nr [...] w przedmiocie umorzenia kary porządkowej odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
- 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu.
- 2.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podał, że postanowieniem z dnia 15 lutego 2015 r. odrzucił skargę strony z powodu nieuiszczenia wpisu, do którego uiszczenia skarżąca została wezwana zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2015 r. Odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu został wysłany na adres skarżącej wskazany w skardze. Przesyłka została dwukrotnie awizowana w dniach 7 i 15 grudnia 2015 r., a stosowne zawiadomienie o jej pozostawieniu w placówce pocztowej umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej. Niepodjęta w terminie przesyłka została zwrócona nadawcy. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r. WSA we Wrocławiu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę.
Pismem z dnia 4 marca 2016 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W motywach wniosku zaznaczyła, że nie została zawiadomiona przez operatora pocztowego o przesłaniu na jej adres przesyłki z Sądu. Podniosła, że jest osobą sumienną, rzetelnie pilnującą swoich spraw, dlatego odebrałaby przesyłkę, gdyby została zawiadomiona o jej nadejściu. Jednocześnie podała, że w związku z zaistniałą sytuacją złożyła u operatora pocztowego stosowną reklamację.
- 2.2. Postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r. referendarz sądowy WSA we Wrocławiu przyznał stronie prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że wniosek ten został złożony z dochowaniem ustawowego terminu. Przywołując regulację odnoszącą się do doręczania pism sądowych, uznał jednak, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zdaniem tego Sądu twierdzenia skarżącej o nieotrzymaniu zawiadomienia o awizowaniu przesyłki są jednostronne, skarżąca bowiem nie wykazała, że podjęła czynności zmierzające do uprawdopodobnienia swojego stanowiska. W szczególności nie przedstawiła dowodów na to, że zainicjowała wszczęcie procedury reklamacyjnej przed operatorem pocztowym. Uprawdopodobnienia okoliczności wyłączającej brak winy w uchybieniu terminu nie może stanowić samo oświadczenie skarżącej, że złożyła reklamację usługi pocztowej.
- 3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
- 3.1. Skarżąca (reprezentowana przez adwokata z urzędu) wniosła zażalenie na powyższe postanowienie WSA we Wrocławiu, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 86 § 2 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowane polegające na uznaniu, że skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu od skargi i nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących brak winy w niedochowaniu terminu oraz nie dokonała spóźnionej czynności wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, a także błędnym przyjęciu, że nieprzywrócenie uchybionego terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
- 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Strona, która nie dokonała czynności procesowej w terminie musi wykazać dołożenie należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniony z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 P.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Mając powyższe na względzie, a w szczególności obowiązek, jaki na stronę domagającą się przywrócenia terminu nakłada art. 87 § 2 p.p.s.a., za prawidłową należy uznać ocenę wniosku skarżącej jakiej dokonał WSA we Wrocławiu. Skarżąca wbrew zarzutom zażalenia w złożonym wniosku nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu. Również zażalenie nie zawiera tego rodzaju argumentów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo w rozpoznawanej sprawie WSA we Wrocławiu ocenił również skutki zastosowania trybu doręczenia przewidzianego w art. 73 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub w sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawodawca ustanowił w ww. przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma. Dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. konieczne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata: w skrzynce na korespondencję, na drzwiach mieszkania, w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń czy na drzwiach biura lub innego pomieszczenia (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2006 r., II FSK 709/05).
W rozpoznawanej sprawie przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi została dwukrotnie awizowana: w dniach 7 i 15 grudnia 2015 r. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej zostało umieszczone w skrzynce do doręczenia korespondencji, co zostało prawidłowo odnotowane przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru (zob. k. 11-11v akt WSA we Wrocławiu). Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Skoro WSA we Wrocławiu dysponował prawidłowo awizowaną i zwróconą przesyłką, która w żaden sposób nie świadczy o nienależytym wykonaniu usługi doręczenia, nie zaistniały przesłanki uzasadniające konieczność wszczęcia przez WSA we Wrocławiu postępowania reklamacyjnego w świetle art. 89 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. (Dz. U. poz. 1529 ze zm.).
Skarżąca nie zakwestionowała skutecznie wiarygodności znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazującego na fakt dwukrotnej awizacji przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz na fakt pozostawienia w oddawczej skrzynce pocztowej informacji o możliwości odbioru przesyłki w placówce operatora. Twierdzenie o braku pozostawienia zawiadomień nie zostało w żaden sposób nie tylko udowodnione, ale nawet nie zostało uprawdopodobnione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca zmierza do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, że awizo nie zostało pozostawione przez doręczyciela, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Uwzględnienie argumentacji skarżącej prowadziłoby bowiem do niedopuszczalnego rozszerzenia możliwości obalenia skuteczności doręczenia zastępczego jedynie przez nie poparte niczym twierdzenie, że doręczyciel nie pozostawił awiza.
- 4.2. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.