Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Bk 221/10, oddalił wniosek T.S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 24 lutego 2010 roku w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 rok. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że T.S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem J.S. oraz synem K.S. (17 lat). Źródło utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany przez wnioskodawczynię z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (handel artykułami przemysłowymi) – około 2.000 zł, oraz przez J.S. z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego – około 3.000 zł (w sezonie letnim), a także posiadanie kredytów odnawialnych w wysokości 50.000 zł oraz 5.000 zł. Nadto skarżąca oświadczyła, że w styczniu 2010 r. firma T.S. poniosła stratę w wysokości 2.580 zł, przy osiągniętym przychodzie 2.218 zł brutto.
W lutym bieżącego roku strata przedsiębiorstwa wyniosła 2.092 zł, przy przychodzie brutto 4.608 zł. Natomiast w marcu bieżącego roku firma osiągnęła dochód w kwocie około 2.000 zł. Sąd wskazał też, że małżonkowie S. spłacają kredyty zaciągnięte w Banku PKO BP w wysokości 39.135 franków szwajcarskich (miesięczna rata zależy od kursu walut, wynosi około 1.800 zł) oraz kredyt na kwotę 100.000 zł (miesięczna rata wynosi około 2.000 zł), a także kredyt hipoteczny w wysokości 120.000 zł (miesięczna rata wynosi około 700 zł). K.S. uczęszcza do technikum informatyczno – graficznego, rodzice ponoszą koszty związane z dojazdem do szkoły (około 30 zł), koszty podręczników i innych pomocy dydaktycznych. J.S. w 2009 r. otrzymał dopłaty do prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie 5.000 zł. Majątek skarżącej stanowią: dom o powierzchni 160 m² (ustanowiona hipoteka); dom o powierzchni 140 m² usytuowany w S., nieruchomość rolna o powierzchni 7,5 ha (O.), budynek gospodarczy o powierzchni 66 m² położony w W., samochody osobowe marki Opel Astra rok prod. 2006 oraz Peugeot 206, rok prod. 2004. T.S. oświadczyła dodatkowo, że miesięczne koszty utrzymania rodziny stanowią: energia elektryczna – 350 zł; woda – 50 zł (300 zł za pół roku); telefony – 300 zł; żywność – 100 zł na osobę; koszty eksploatacji samochodu – 100 zł. Miesięczne raty spłat zaciągniętych kredytów wynoszą łącznie około 4.500 zł. Sąd oddalając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy stwierdził, że skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy o których mowa w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) dalej u.p.p.s.a.
W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała w szczególności, iż wykorzystała wszelkie dostępne oraz wystarczające w danych okolicznościach środki, by zgromadzić wymagane kwoty na pokrycie kosztów postępowania przed sądem. Tym samym, wedle opinii Sądu, uzasadnione było twierdzenie, iż skarżąca jest w stanie ponieść koszty przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego, które na obecnym etapie kształtują się na poziomie 1109 zł. Sąd uzasadniając to stanowisko argumentował, że źródłem miesięcznego utrzymania trzyosobowej rodziny pozostaje dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz działalności rolniczej prowadzonej przez jej męża w kwocie łącznie około 5000 zł. Wysokość powyższego dochodu jest zróżnicowana, w zależności od zyskowności prowadzonej działalności gospodarczej w danym miesiącu oraz okresu letniego, kiedy to dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego są wyższe.
Bieżące utrzymanie rodziny finansowane jest z również z kredytów odnawialnych. Jednocześnie koszty bieżącego utrzymania rodziny wynoszą około 1200 zł miesięcznie plus spłata zaciągniętych kredytów, zarówno złotówkowych jak i we frankach szwajcarskich, łącznie w kwocie około 4500 zł. Sąd dodał także, że skarżąca dysponuje również znacznym majątkiem – dwoma domami położonymi w B. odpowiednio o powierzchni 160 m2 i 140 m2, nieruchomością rolną o pow. 7,5 ha, budynkiem gospodarczym w W. oraz dwoma samochodami osobowymi.
Powyższa analiza dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, w szczególności wysokość przychodu uzyskanego przez skarżącą w 2009 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej doprowadzić miała Sąd pierwszej instancji do przekonania, że skarżąca obraca znacznymi kwotami pieniędzy, co z kolei wykluczało możliwość zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zaskarżyła to orzeczenie w całości zarzucając mu naruszenie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Wskazując na powyższe zarzuty strona wnosząca zażalenie domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu stosownie do którego, jest w stanie ponieść koszty toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zatem należało je oddalić. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej u.p.p.s.a.), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 u.p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie oraz w jakiej części. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody, zgromadzone wcześniej oszczędności, jak również rodzaj dokonywanych operacji finansowych czego odzwierciedleniem jest historia rachunku bankowego.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał wniosek podatniczki w prawidłowy sposób, gdyż wydając objęte zażaleniem rozstrzygnięcie uzasadnił z jakich względów wskazał, że skarżąca jest w stanie, bez negatywnych dla niej oraz jej rodziny skutków, o których mowa w art. 246 § 1 u.p.p.s.a., ponieść koszty postępowania sądowego. Sąd na podstawie oświadczenia skarżącej zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych oświadczeń przedstawionych do akt sprawy, w tym po dokonaniu analizy historii rachunku bankowego podatniczki, w sposób prawidłowy ocenił, że nie wykazała ona istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Sąd nie naruszył tym samym zarzucanych mu w zażaleniu norm art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Sąd prawidłowo też i w sposób wyczerpujący, z zachowaniem wymogów, o których mowa w art. 141 § 4 u.p.p.s.a. w związku z art. 166 tej ustawy wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia, z jakich względów oddalił wniosek podatniczki o zwolnienie jej od obowiązku poniesienia pełnych kosztów postępowania oraz przyznania jej profesjonalnego pełnomocnika. Uzasadnienie Sądu w tym zakresie świadczy o rozpoznaniu przez Sąd wniosku podatniczki o przyznanie prawa pomocy w sposób rzetelny i nie naruszający zasad postępowania.
Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.