Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2011r., sygn. akt I SA/Go 324/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił skarżącemu S.M. przyznania prawa pomocy – zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego.
2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi – uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że nie ma oszczędności, a jego jedyny majątek stanowi dom o powierzchni 100 m2 i czterdziestohektarowa nieruchomość rolna. Jako przedmioty wartościowe skarżący wskazał sprzęt rolniczy. Skarżący oświadczył, że gospodarstwo rolnie nie przynosi realnych dochodów. Ponadto obciążony jest kredytem bankowym w wysokości 15 tys. zł. Prowadzone przez skarżącego pozarolnicza działalność gospodarcza jest niedochodowa. Skarżący poinformował, że nieruchomość rolna jest obciążona hipoteką przymusową, ruchomości (dwa samochody) zastawem skarbowym, a rachunek bankowy został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym.
Zarządzeniem z dnia 31 maja 2011r. skarżący został wezwany do złożenia wyciągów z rachunków i lokat bankowych, zestawienia przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej, odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług, zestawienia wysokości otrzymanych w 2010 i 2011r. płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, oświadczenia o posiadanych samochodach osobowych, dokumentów potwierdzających zajęcie egzekucyjne oraz oświadczenia o miesięcznych kosztach utrzymania.
Skarżący nie złożył żądanych dokumentów oraz oświadczeń, wobec czego referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 czerwca 2011r. odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 7 lipca 2011r. skarżący wniósł sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego. Do sprzeciwu załączył zestawienia przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej i gospodarstwa rolnego, jaka również zawiadomienie sądu rejestrowego z dnia 24 stycznia 2011r. o ustanowieniu hipoteki przymusowej zwykłej na rzecz Skarbu Państwa.
3. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia 20 lipca 2011r. powołując się na art. 244 § 1 i 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – wskazał, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Dalej sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżący wezwany do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych oświadczył jedynie, że są one zajęte przez Urząd Skarbowy. Z kolei w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, skarżący podniósł, że ma tylko jeden rachunek bankowy. Zdaniem sądu pierwszej instancji informacje udzielone przez skarżącego są niemiarodajne dla ustalenia rzeczywistego stanu środków zgromadzonych na kontach bankowych. Ponadto skarżący nie przedłożył wyciągów bankowych, odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług, oświadczenia o posiadanych samochodach osobowych, dokumentów potwierdzających zajęcie egzekucyjne oraz oświadczenia o miesięcznych kosztach utrzymania, do czego został zobowiązany. Wobec czego sąd pierwszej instancji uznał, że nie dysponuje dokumentami, które pozwoliłyby pozytywnie rozpatrzyć wniosek skarżącego. Dalej sąd pierwszej instancji zauważył, że z załączonego zestawienia kosztów i przychodów z gospodarstwa rolnego za 2010r. wynika, że skarżący osiągną dochód. Ponadto w aktach sprawy o sygn. I SA/Go 1162/10 znajduje się pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa potwierdzające, że skarżący 18 lutego 2011r. otrzymał płatności bezpośrednie. Sąd pierwszej instancji uznał również, że wbrew twierdzeniom skarżącego w aktach spraw o sygn. I SA/Go 1169/10,I SA/Go 1166/10, I SA/Go 1165/10, I SA/Go 1164/10, I SA/Go 1161/10, I SA/Go 1160/10 nie znajdują się dokumenty potwierdzające jego sytuację majątkową. Wobec czego oświadczenie skarżącego jest niewiarygodne i sprzeczne.
4. Pismem z dnia 2 sierpnia 2011r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie, w którym podniósł, że wskazywał wcześniej tylko na jeden rachunek, ponieważ z drugiego od wielu lat nie korzysta. Wskazał dalej, że wyciąg z rachunku bankowego jest zdeterminowany faktem jego zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym, a komornik dokonując zajęcia nie wskazał numeru rachunku, a dokonał zajęcia środków na wszystkich rachunkach skarżącego w tym banku. Skarżący podniósł również, że w toku postępowań egzekucyjnych zajęte zostały jego rachunki bankowe, ruchomości oraz nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
5. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 255 p.p.s.a., może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń, dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Strona skarżąca zarządzeniem z dnia 31 maja 2011r. została wezwana do złożenia min. wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, odpisu deklaracji miesięcznych na podatek dochodowy od towarów i usług za ostatni kwartał, składanych w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, oświadczenia o ilości i wartości posiadanych samochodów, złożenie dokumentów potwierdzających zajęcia egzekucyjne, oświadczenie o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania. Skarżący nie przedstawił sądowi pierwszej instancji żadnego z powyższych dokumentów bądź oświadczeń. Wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji w przedmiocie nie możności dokonania oceny, czy skarżący może ponieść koszt wpisu od skargi oraz koszt zastępstwa procesowego.
Na podstawie oświadczeń skarżącego i złożonych przez niego dokumentów nie można ustalić jakie środki pieniężne skarżący zgromadził na rachunkach bankowych i czy są one wciąż zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto skarżący nie przedstawił postanowienia sądu o ustanowieniu zastawu skarbowego na dwóch samochodach. Wobec czego, Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę sądu pierwszej instancji odnośnie braku miarodajności oświadczeń i dokumentów złożonych na okoliczność stanu majątkowego skarżącego. Zwrócić należy również uwagę na płatność jaką 18 lutego 2011r. skarżący otrzymał z ARiM, w wysokości 33.745,83 zł, tytułem prowadzenia 44 hektarowego gospodarstwa rolnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji