Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1216/15 w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2015 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. WSA w Krakowie oddalił wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wraz ze skargą wpłynęły wnioski Skarżącej działającej przez pełnomocnika – M. M., o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (formularze z dnia 8 sierpnia 2015 r., z dnia 28 września 2015 r. i z dnia 13 października 2015r.). Z uzasadnienia wniosków wynika, że Skarżąca jest osobą niewidomą i częściowo sparaliżowaną, niezdolną do samodzielnego egzystowania, stąd opiekę nad nią sprawuje mąż M.M. Z oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartych na urzędowych formularzach "PPF" wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem.
Renta Skarżącej wynosi 952 zł, podczas gdy emerytura M. M. wynosi 3.735 zł, co daje łącznie miesięczny dochód w wysokości 4.687 zł. Strona dysponuje majątkiem, na który składa się dom o powierzchni 140 m2, działka 113/10 o powierzchni 120m2, działka 517/10 o powierzchni 120 m2, działka 108 o powierzchni 600m2, ½ części działki 109 o powierzchni 601 m2 oraz udział ½ we własności budynku. Mąż H. M. – M. M. posiada oszczędności w kwocie 20.000,- zł z przeznaczeniem "na trumny". W uzasadnieniu wniosków o przyznanie prawa pomocy wyjaśniono nadto, że Skarżąca ponosi wydatki na ubezpieczenie domu, opłaca wodę, gaz, prąd, telefon, wywóz śmieci i podatki, pokrywa koszty rehabilitacji, zakupu lekarstw i prywatnych wizyt lekarskich.
Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2016 r. Referendarz Sądowy oddalił wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu na podstawie art. 245 § 2, art. 246 §1 pkt 1 w zw. z art. 258 §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedziono zostało pismo zatytułowane "zażalenie", które przez Sąd I instancji potraktowane zostało jako sprzeciw.
W uzasadnieniu wspomnianego na wstępie postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zarówno Skarżąca, jak i jej małżonek uzyskują stały dochód w postaci świadczeń: rentowych (H. M.) i emerytalnych (M. M.), dając w sumie stały miesięczny dochód w ramach wspólnego gospodarstwa domowego w wysokości 4.687 zł. Podkreślono również fakt posiadania kilku nieruchomości. Dodatkowo Sąd I instancji zwrócił uwagę na zgromadzone przez męża skarżącej oszczędności w kwocie 20.000,- zł, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W rezultacie WSA w Krakowie uznał, że w zaistniałej sytuacji przyznanie prawa pomocy wykraczałoby poza ustawowe ramy tej instytucji.
Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało zażalenie w którym wniesiono o udzielenie pomocy poprzez zwolnienie od opłat. W uzasadnieniu podniesiono okoliczności nieodnoszące się do instytucji prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważa co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owo wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, zgodził się z Sądem I instancji, że sytuacja majątkowa Skarżącej jest na tyle dobra, że nie zaistniały podstawy do udzielenia prawa pomocy. Należy zwrócić uwagę, że łączny miesięczny dochód małżonków wynosi 4.687 zł. Zgromadzili oni również oszczędności w kwocie 20.000 zł, posiadają także szereg nieruchomości. W formularzu nie przedstawiono natomiast żadnych informacji dotyczących zobowiązań finansowych względem osób trzecich. Jednocześnie wpis stosunkowy od skargi wynosi 200 zł. W tych okolicznościach Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że nie zaistniały przesłanki o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W rezultacie nie powstała podstawa do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia przepisów p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.