Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 lutego 2017 r., I SA/Wr 1960/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił sprzeciw B. D. (zwanej dalej skarżącą) na ostateczne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2016 r. w zakresie prawa pomocy. Sąd ten wskazał, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2016 r. było w sprawie ostateczne i ustawa nie przewiduje możliwości złożenia kolejnego – drugiego – sprzeciwu.
Na powyższe skarżąca wniosła zażalenie, wskazując ponownie, że nie ma środków na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 2 000 zł i odmówienie jej przyznania prawa pomocy jest naruszeniem Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw i jako takie podlega oddaleniu.
Sąd działa na podstawie przepisów prawa. Ustawodawca stworzył określone procedury działania. Sąd zobowiązany jest ich przestrzegać.
Jeżeli strona wniosła o przyznanie jej prawa pomocy, to została wezwana o przedstawienie dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Referendarz sądowy orzekł o odmowie przyznania stronie prawa pomocy, gdyż - mimo wezwania - nie przedłożyła ona wymaganych dokumentów. Nie przedstawiła informacji, czy najstarsza córka osiąga dochody, czy ma przyznany status osoby bezrobotnej. Brak również załączonej historii operacji na rachunku bankowym. Referendarz nie mógł orzec inaczej wobec bierności strony i nieujawnienia sytuacji finansowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w dniu 5 grudnia 2016 r. utrzymał w mocy to prawidłowe rozstrzygnięcie. Skarżącej odmówiono przyznania prawa pomocy bowiem nie przedstawiła ona dokumentów, o jakie była proszona. To traktowane jest automatycznie jako chęć ukrycia niekorzystnych dla strony okoliczności.
Ponieważ strona ma prawo do dwukrotnego rozpoznania jej wniosku o przyznanie prawa pomocy – po pierwszym rozpoznaniu jej wniosku przez referendarza została pouczona o możliwości złożenia sprzeciwu. Sprzeciw ten złożyła. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany po raz drugi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 5 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny – wobec bierności strony i nieprzedstawienia wszystkich dokumentów, o jakie była wzywana- również nie przyznał stronie prawa pomocy. Na tym procedura w zakresie prawa pomocy zakończyła się. Postępowanie uległo zakończeniu. Nie ma możliwości rozpoznania sprawy po raz trzeci poprzez złożenie kolejnego sprzeciwu.
Dlatego prawidłowo sąd I instancji uznał kolejny sprzeciw za niedopuszczalny, a następnie go odrzucił. Prawomocne, ostateczne jest postanowienie z dnia 5 grudnia 2016 r.
Argument strony podniesiony w zażaleniu, że nie ma ona środków na opłacenie wpisu sądowego należy podnosić we wniosku o przyznanie prawa pomocy inicjującym postępowanie o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli strona uważa, że jej sytuacja finansowa pogorszyła się- po wydaniu uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd w tej kwestii- może ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy, przedstawiając przy tym wszystkie dokumenty, o jakie zostanie wezwana. Na tej podstawie sąd oceni, czy strona spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy, czyli zwolnienia od poniesienia kosztu, który to ciężar rozłożony zostanie na ogół podatników.
W nawiązaniu do prawa do sądu, warto wskazać, że co do zasady strona, która domaga się działania sądu – musi wnieść stosowną opłatę. Jeżeli strony na to nie stać – może skorzystać z dobrodziejstwa prawa pomocy i wnioskować o zwolnienie z kosztów. Jeżeli spełni przesłanki przewidziane przez ustawę – sąd przyzna stronie prawo pomocy. Nie można uznać, że nieprzyznanie prawa pomocy – gdy strona nie spełnia warunków przyznania, albo jest bierna i nie przedstawia dokumentów - narusza Konstytucję RP i prawo strony do sądu. Strona w sprawie wykazała się biernością i nie przedstawiła dostatecznie jasno swojej sytuacji finansowej.
Skoro strona złożyła drugi sprzeciw w sprawie o przyznania prawa pomocy, a takiej możliwości ustawa nie przewiduje – sąd zobowiązany był ten kolejny sprzeciw odrzucić. Zażalenie na odrzucenie kolejnego sprzeciwu jest niezasadne. Sąd postąpił prawidłowo.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 poz. 1369).