Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił Z.A. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym składanym przez skarżącą (po rozpoznaniu poprzedniego WSA również odmówił skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie) i nie nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby zmianę uprzednio wydanego postanowienia. Odmowa przyznania skarżącej zwolnienia z kosztów sądowych w wydanym wcześniej postanowieniu Sądu z dnia 30 lipca 2012 r. związana była z przyjęciem, że z jednej strony skarżąca uchylała się od wykazania dokumentami i wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialnej, a z drugiej osiągane przez nią przychody z działalności gospodarczej nie dawały podstaw do stwierdzenia braku środków na pokrycie należnych wpisów. Stanowisko to było aktualne przy ocenie złożonego ponownie przez skarżącą wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła "nienależyte, tendencyjne rozpoznanie wniosku [...] po utracie całkowitej możliwości kontynuacji umowy na sprzedaż świadectw pochodzenia energii wytwarzanej w odnawialnym źródle [...]". Skarżąca podkreśliła, że wykazała całkowity brak możliwości pozyskania środków finansowych. Zarzuciła także możliwość sfałszowania wyciągów bankowych w wyniku czego ustalono posiadanie na rachunku bankowym środków pieniężnych w kwocie 52.000 zł oraz rzekome istnienie drugiego rachunku; pomówienie skarżącej, jako przedsiębiorcy, o nieuczciwość wskazując na rzekomy obrót znacznymi kwotami pieniężnymi; pomawianie skarżącej o uchylanie się od obowiązku przedstawienia istotnych dokumentów, a tym samym nieudokumentowanie w pełni sytuacji materialnej i rzeczywistych zdolności płatniczych; niedopuszczalną inwigilację wobec skarżącej i jej rodziny. Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (np. poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania.
Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.).
Rozpoznając zażalenie należy zauważyć, że należny wpis sądowy w sprawie niniejszej oraz w innych sprawach zawisłych przed WSA z udziałem skarżącej wynosi 400 zł. Wskazując na nową okoliczność skarżąca powołała się na zmniejszenie swych przychodów. Jednakże mimo zaistnienia tej nowej okoliczności należy uznać, że osiągane przychody pozwalają na uiszczenie kwoty 400 zł bez uszczerbku dla wydatków związanych z koniecznymi kosztami utrzymania. Tak jak podkreślił Sąd pierwszej instancji z przedstawionych deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika bowiem, że skarżąca w miesiącach sierpień - wrzesień 2012 r., dokonała sprzedaży usług na łączną kwotę 13.102 zł. Z kolei przedłożone wyciągi z rachunku bankowego wskazują, że posiadała ona środki pieniężne na kwotę ponad 52.000 zł.
Ponadto należy podkreślić, że uchylenie się przez skarżącą od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Z tych względów zażalenie jako bezzasadne należy oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.