Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (I SA/Gl 1037/14) odmówił H. Z. i A. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z ich skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 6 sierpnia 2014 r. w przedmiocie sprostowania omyłki w decyzji dotyczącej łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r.
Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 października 2014 r. zwolniono w niniejszej sprawie skarżących od kosztów sądowych oraz odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Wyrokiem z dnia 3 lutego 2015 r. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę podatników na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie oznaczone w sentencji niniejszego postanowienia.
Pismem z dnia 10 marca 2015 r. skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 3 lutego 2015 r. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, przy czym skarżący H. Z. jest ojcem skarżącego A. Z.. Ich dochody ograniczają się do emerytury ojca wynoszącej 1.126 zł. W skład majątku skarżących wchodzą: dom o powierzchni 105 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 17 arów. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że A. Z. nie jest nigdzie zatrudniony i stara się o pomoc państwową celem uruchomienia własnej działalności gospodarczej.
Ponadto oświadczyli, że pomagają szwagierce H. Z., osobie w podeszłym wieku, której dom został zniszczony przez powódź. H. Z. wskazał, iż z uwagi na swój wiek i stan zdrowia jest niezdolny do pracy. Pismem z dnia 30 marca 2015 r. referendarz sądowy wezwał każdego ze skarżących do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wnioskach. Odpowiadając na wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 7 kwietnia 2015 r. wyjaśnili, że A. Z. w ostatnim czasie nie osiągał dochodu z prac dorywczych i nadal ubiega się o pomoc w uruchomieniu działalności gospodarczej. Do pisma załączyli kserokopie następujących dokumentów: rocznego obliczenia podatku H. Z. przez organ rentowy, decyzji o waloryzacji jego emerytury, informacji o stanie konta ubezpieczonego A.Z.w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych na dzień 31 grudnia 2012 r., pisma z dnia 3 marca 2015 r. skierowanego do A. Z. przez organ pomocy społecznej oraz kilku opłaconych rachunków. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 r., referendarz sądowy odmówił skarżącym ustanowienia adwokata oraz umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.
W wyniku wniesionego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że skarżący zostali już w tej sprawie zwolnieni od kosztów sądowych, a to na mocy postanowienia z dnia 22 października 2014 r. Dlatego Sąd uznał wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych za bezprzedmiotowy, a postępowanie z tego wniosku umorzył.
Odnosząc się zaś do wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu to Sąd pierwszej instancji, uznał że skoro skarżący uchylili się od nadesłania dokumentów mających obrazować sytuację finansową skarżącego A.Z.to tym samym uniemożliwili oni Sądowi uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Ponadto Sąd odnotował, iż skarżący mieli możliwość zgromadzenia brakującej dokumentacji do momentu wniesienia sprzeciwu na postanowienie z dnia 16 kwietnia 2015 r. oraz przedłożenia jej wraz ze sprzeciwem, czego jednak nie uczynili.
W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnicy domagali się jego zmiany i uchylenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że weryfikowany wniosek o przyznanie prawa pomocy jest już drugim wnioskiem skarżących złożonym w tej sprawie. Uprzednio prawomocnie referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 października 2014 r. zwolnił skarżących od kosztów sądowych oraz odmówił im przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Ponieważ w terminie 7 dni od dnia doręczenia ww. postanowienia nie został złożony sprzeciw, zgodnie z art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: P.p.s.a., postanowienie to wywołuje "skutki prawomocnego orzeczenia sądu".
Z uwagi na powyższe należy przypomnieć, iż zgodnie z w myśl art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. podobnie postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 – treść orzeczenia dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl).
Na tej też podstawie winien był ocenić wniosek strony Sąd pierwszej instancji. Innymi słowy, należało porównać wnioski skarżących pod kątem na tyle istotnych zmian, aby można było mówić o zmianie zapadłego orzeczenia. WSA nie wziął tego pod uwagę, jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Z przedstawionego wniosku nie wynika bowiem, że w sprawie zaszły takie właśnie zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, które obecnie umożliwiałyby udzielenie tej pomocy z budżetu państwa. W nowym wniosku strona powołuje bowiem te same okoliczności, co w poprzednim tj. że prowadzą wspólnie gospodarstwo, utrzymują się z emerytury H. Z., A. Z. nigdzie nie pracuje – ubiega się o pomoc państwa w celu otworzenia własnej działalności gospodarczej. Jednakże do akt sprawy nie zostały dołączone żadne dokumenty źródłowe określające sytuację A. Z.. Te okoliczności sprawiają, że Sąd nie ma pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego i nie może jej zbadać pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy.
Brak wiarygodnych i w pełni obrazujących sytuację finansową skarżącego danych powoduje, że powstają wątpliwości co do rzetelności i prawdziwości okoliczności przywołanych przez nią. Zasadnie Sąd pierwszej instancji wytknął podatnikom, iż skarżący mieli możliwość zgromadzenia brakującej dokumentacji do momentu wniesienia sprzeciwu na postanowienie z dnia 16 kwietnia 2015 r. oraz przedłożenia jej wraz ze sprzeciwem, czego jednak nie uczynili.
Należy zauważyć, że obraz sytuacji majątkowej skarżących, wynikający z akt sprawy, nie uległ istotnej zmianie od chwili uprzednio wydanego postanowienia w sprawie prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się podstaw uzasadniających weryfikację wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.