Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1053/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia na postanowienie z dnia 2 października 2017 r. w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 25 maja 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z dnia 25 października 2017 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 2 października 2017 r., które nie zostało podpisane.
Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 października 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego zażalenia wniesionego przez skarżącego poprzez jego podpisanie lub nadesłanie egzemplarza zażalenia opatrzonego własnoręcznym podpisem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia.
Przesyłka polecona zawierająca powyższe wezwanie została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 10 listopada 2017 r.
W dniu 17 listopada 2017 r. (data nadania) skarżący nadesłał kolejny niepodpisany egzemplarz zażalenia.
Następnie w dniu 21 listopada 2017 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia, nadsyłając jednocześnie podpisany egzemplarz zażalenia. W uzasadnieniu wskazał, że uzupełniając braki formalne zażalenia omyłkowo skierował do Sądu plik niepodpisanych dokumentów sporządzonych dla jego użytku, a plik przeznaczony dla Sądu nie został przesłany. Zaznaczył, że nienadesłanie podpisanych dokumentów w terminie jest wynikiem przeoczenia, które naprawia niezwłocznie w chwili, gdy się o nim dowiedział.
W zaskarżonym postanowieniu WSA w Gliwicach wyjaśnił, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia. Za takie, zdaniem Sądu, nie mogą być uznane okoliczności wskazane przez niego we wniosku. W ocenie WSA, niezamierzona omyłka polegająca na skierowaniu w odpowiedzi na wezwanie do uzupełniania braku formalnego zażalenia, kolejnego niepodpisanego egzemplarza zażalenia, nie stanowi okoliczności wyłączającej brak winy w uchybieniu terminu, gdyż wyniknęła z zaniedbania strony skarżącej i nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu.
W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia skarżący zaskarżył je w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu, względnie uchylenie skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:
- - art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") poprzez odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia, mimo że wniosek został należycie umotywowany i wniesiony w terminie, a podane okoliczności uzasadniają konieczność jego uwzględnienia;
- - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych w postanowieniu, a to poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku, mimo że z jego treści wynika, iż jest on zasadny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z art. 85 p.p.s.a., jest bezskuteczność czynności dokonanej przez stronę po terminie. Przepis ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego, gdyż zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Rygory formalne, które musi spełnić wnioskodawca zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., to wniesienie do sądu pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z 87 § 2 p.p.s.a na stronie, która składa wniosek o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. strona równocześnie z wnioskiem powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Według utrwalonego orzecznictwa przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest zachowanie szczególnej staranności przy jej dokonywaniu. Orzekający w przedmiocie wniosku Sąd powinien zatem każdorazowo oceniać, czy zachowano staranność, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo).
Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 357/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący zachował termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Mając na uwadze wyżej przedstawione wymogi dotyczące instytucji przywrócenia terminu stwierdzić należy, że skarżący nie uczynił tym wymogom zadość. Skierowane wezwanie miało jasną treść i jasno przewidywało stosowny rygor. Uwzględnić należy, że skarżący winien był podpisać zażalenie już przy jego pierwotnym wnoszeniu. Ustawodawca, biorąc pod uwagę możliwość omyłkowego przeoczenia w tym względzie, przewidział sposobność proceduralnej ochrony strony przed negatywnymi skutkami takiego uchybienia - a to poprzez instytucję wezwania do usunięcia braków formalnych. Mimo to strona ponownie nadesłała niepodpisane pismo. Dodać do tego można, że w aktach niniejszej sprawy znajdują się inne pisma skarżącego, które również obarczone były takim brakiem. Wnioskować z tego należy, że skarżący podchodzi do przedmiotowego rygoru w sposób niewystarczająco obowiązkowy, tj. niezgodnie z powinnościami, które spoczywają na stronie procesu sądowego. Ten wszak cechuje pewien formalizm, czego uczestnik postępowania winien być świadom i co winno budzić jego czujność w toku kontaktu z sądem.
Powyższych ustaleń nie zmienia okoliczność podnoszona przez skarżącego, to, że równocześnie jest stroną wielu innych postępowań. Strona tym bardziej winna być uważna przy nadawaniu korespondencji do sądu, zaś dwukrotne nadesłanie niepodpisanej wersji tego samego zażalenia - w przypadku, gdy jedynym uzasadnieniem strony jest przeoczenie i nieuwaga - świadczy o tym, iż w sprawie mamy do czynienia z uchybieniem, któremu strona mogła zapobiec, a tym samym, w przypadku którego nie sposób mówić o uprawdopodobnieniu braku winy.
Przy okazji, NSA zwraca uwagę, iż jest świadom negatywnych skutków procesowych nieprzywrócenia skarżącemu terminu do podpisania pisma, jednakże kwestia ta nie stanowi merytorycznej przesłanki przywrócenia terminu. Ustawodawca określił pewne ramy czasowe, w granicach których strony postępowania sądowego pozostają zobowiązane do dokonywania określonych czynności. Gdyby sama powaga sprawy miała wpływ na kwestię określania skutków niedokonania czynności procesowej w terminie (a wtórnie - na kwestię jego przywracania), wprowadzenie w ustawie ww. "czasowych" wymogów formalnych byłoby w ostateczności niezasadne. Ustawodawca po to, między innymi, wprowadza ów wymóg, by dyscyplinować strony postępowania w zakresie sprawnego dokonywania czynności przed sądem, tak, by postępowanie to z nieuzasadnionych przyczyn nie tkwiło przez dłuższy czas w miejscu.
Mając na uwadze wszystkie kwestie wyżej podniesione, a tym samym, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.