Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 491/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi A, S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 10 lutego 2010 r. przedmiocie podatku od spadków i darowizn.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2010 r., wezwano skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi, poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Skierowaną - pod adres skarżącego wskazany w skardze - przesyłkę, zawierającą wezwanie Sądu wraz z pouczeniem o skutkach jego niewykonania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, tj. odrzuceniu skargi, awizowano dwukrotnie w dniu 12 maja 2010 r. oraz w dniu 20 maja 2010 r. Wobec nieodebrania przesyłki w terminie, Urząd Pocztowy dokonał jej zwrotu do Sądu. Zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2010 r. przedmiotową przesyłkę uznano za skutecznie doręczoną w dniu 26 maja 2010 r. Zatem termin do uzupełnienia braku skargi upłynął w dniu 2 czerwca 2010 r.
Wskutek wniosku skarżącego, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, zostało doręczone mu wraz z informacją, że skutek jego doręczania nastąpił w dniu 26 maja 2010 r.
W dniu 7 czerwca 2010 r. skarżący złożył pismo, w którym zawarty został wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu podał, że w czasie awizowania przesyłki, przebywał poza G. w związku z czym nie miał informacji o oczekującej przesyłce. Nadto mieszka w G. sam i nie było osoby, która mogłaby poinformować go o oczekującej przesyłce. W czasie pobytu poza G., skarżący brał udział w konferencji jako członek komitetu organizacyjnego oraz w seminarium pod P. jako uczestnik. W pozostałym zaś czasie przebywał w W., gdzie pracował w "branży mostowo- drogowej".
W piśmie z dnia 13 lipca 2010 r. skarżący wskazał, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 4 czerwca 2010 r.
Sąd zważył, ze w niniejszej sprawie wskazana przez skarżącego okoliczność - wyjazd poza miejsce zamieszkania - stanowiąca próbę uprawdopodobnienia braku jego winy w uchybieniu terminowi, nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Strona opuszczając miejsce swego zamieszkania, wcześniej inicjując proces sądowy, winna liczyć się z faktem, otrzymania z tegoż sądu jakiejkolwiek korespondencji, w tym np. wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniesionej skargi. W związku z powyższym opuszczając na dłuższy czas miejsce zamieszkania, wskazane Sądowi jako adres, gdzie doręczać należy korespondencję, strona winna poinformować o tym, czego w niniejszej sprawie nie uczyniła. W ten sposób nie dochowano należytej staranności, a ta z kolei jest wymagana od stron postępowania sądowoadministracyjnego w podejmowaniu czynności w trakcie procesu. Oznacza to, że przesłanka warunkująca dopuszczalność przywrócenia uchybionego terminu nie została spełniona.
W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnik zaskarżył je w całości, zarzucając naruszenie art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) w szczególności w zw. z art. 70 p.p.s.a. i wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia strona podniosła, że nietrafnie Sąd wskazał na bezwzględną konieczność informowania przez skarżącego o zmianie swego miejsca pobytu. Powołując się na art. 70 § 1 i § 2 p.p.s.a. uznała, że od osoby nie będącej profesjonalistą nie sposób wymagać, aby - uprzednio o tym nie pouczona - ponosiła najdrastyczniejsze konsekwencje związane z przebywaniem poza wskazanym w piśmie procesowym miejscem zamieszkania. Stanowi o tym wprost ustawa. Jednocześnie Sąd nie miał okazji pouczyć stronę o ryzyku wiążącym się z nieodbieraniem korespondencji sądowej.
W ocenie podatnika, Sąd nie dokonał właściwej oceny sytuacji uniemożliwiającej odbiór pisma w terminie 14 dni. Skarżący jest istotnie pracownikiem "w branży mostowo-drogowej", ale jako pracownik naukowy Politechniki S. z racji pełnionych funkcji i powierzanych obowiązków często przebywa poza miejscem zamieszkania. W okresie przesłania przez WSA wezwania, którego nie odebrał na południu Polski wystąpiła powódź, co po pierwsze utrudniało komunikację, a po drugie powódź powodowała zniszczenia lub zagrożenia dróg i mostów, w związku z czym konieczne były pilne prace interwencyjne - w związku którymi pozostawałem w miejscu pracy "w terenie", aby móc szybko reagować na potrzeby administratorów dróg i mostów. Infrastruktura drogowo - mostowa jest bardzo istotna dla społeczeństwa, ważne jest jak najszybsze udrażnianie szlaków komunikacyjnych, a wobec tego decyzje skarżącego o pozostawaniu w stanie "pogotowia w terenie" pozostawały w interesie ogólnospołecznym.
Powodzi, która spowodowała nagłą konieczność czasowego opuszczenia miejsca zamieszkania, nie można było przewidzieć. Sąd zaniechał jednak badania w jakim związku pozostają wskazane przeze stronę okoliczności: najpierw podjęcia zajęć służbowych związanych z sytuacją powodziową w kraju, a następnie współorganizowania konferencji naukowej K. oraz udziału w konferencji w miejscowości R. pod P., jak również okoliczność samotnego zamieszkiwania, z faktem niedokonania odbioru korespondencji. W ocenie żalącego się, nie sposób przypisać mu w tym zakresie winy, a zatem uchybienie terminowi ma charakter niezawiniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi uznał, że do uchybienia tego doszło w wyniku zaniedbania przez stronę poinformowania Sądu o innym, niż podany w skardze, adresie do doręczeń.
Artykuł 70 § 1 p.p.s.a. stanowi, że strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 70 § 2 zd. 2 p.p.s.a. sąd ma obowiązek pouczyć stronę o powyższym obowiązku oraz o skutku jego niedopełnienia (pozostawieniu pisma w aktach ze skutkiem doręczenia) przy pierwszym doręczeniu.
W tym przypadku pierwszym doręczeniem w sprawie było właśnie doręczenie stronie skarżącej wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. W wezwaniu zawarto wprawdzie pouczenie, o którym mowa w art. 70 § 2 zd. 2 p.p.s.a., jednakże strona nie mogła się z nim zapoznać przed zmianą adresu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania w/w czynności okoliczność tę pominął, zaś braku staranności skarżącego, skutkującej odmową przywrócenia terminu z uwagi na niespełnienie przesłanki braku winy, dopatrzył się w niewykonaniu obowiązku, o istnieniu którego strona nie została skutecznie poinformowana.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji powinien ocenić, czy wskazane we wniosku przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi czyniły prawdopodobnym niezachowanie tego terminu bez winy strony, biorąc szczególnie pod uwagę okoliczność, że nieobecność skarżącego w miejscu zamieszkania związana była z usuwaniem skutków powodzi.
Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zaskarżone postanowienie należało uchylić i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.