Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Gd 508/08, odmówił spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "B" przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 15 maja 2006 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 rok. Spółka zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd wskazał, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym wymaga wykazania przez tę osobę, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 dalej u.p.p.s.a.).
Następnie Sąd podniósł, że spółka wywiązała się z obowiązku przedłożenia dokumentów pozwalających na ocenę jej sytuacji ekonomicznej. Sąd nie dał jednak wiary, aby nie była ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania, jedynym kosztem sądowym do uiszczenia którego zobowiązana jest spółka, pozostaje wpis od skargi kasacyjnej wysokości 1484 zł. Sąd wziął pod uwagę i nie kwestionuje, że w 2008 r. spółka poniosła znaczną stratę, która niewątpliwie rzutuje na prowadzoną przez nią w bieżącym roku działalność gospodarczą. Strata jednak jako bilansowy wynik nadwyżki kosztów nad przychodami, sama w sobie nie oznacza braku środków finansowych. Co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym zażaleniu spółka przyznaje, że pomimo zaksięgowanej straty jest w posiadaniu znacznych środków finansowych.
Potwierdzają to również przedłożone w toku postępowania dokumenty. Wedle oceny Sądu, analiza przedłożonego przez spółkę materiału dowodowego wykazała, że choć spółka zakończyła ubiegły rok stratą bilansową w wysokości 1.341.744,32 zł, to już na koniec kwietnia 2009 r. osiągnęła zysk w wysokości 137.674,34 zł. Na pierwszym z posiadanych przez spółkę kont w okresie od lutego do kwietnia 2009 roku zaksięgowano wpływy w łącznej wysokości 1.511.802,76 zł, z czego część stanowiły przelewy od kontrahentów, a część zwrot kapitałów lokat (założonych przez spółkę) wraz z naliczonymi od nich odsetkami. Żadnego dnia we wskazanym okresie saldo tego rachunku nie było ujemne ani nawet zerowe, a wysokość znajdujących się na nim środków pieniężnych stanowiła przeważnie kwotę od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych (dla przykładu na dzień 30 kwietnia 2009 roku była to kwota 12.359,76 zł, na dzień 31 marca 2009 roku - 93.854,55 zł, na dzień 27 lutego 2009 roku - 18.226,38 zł), zaś nadwyżki przekazywane były na lokaty rzędu stu kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Sąd dalej argumentował, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka określiła wysokość posiadanych przez nią na dzień 30 kwietnia 2009 roku na tym rachunku środków pieniężnych na kwotę 202.389,76 zł, co oznacza, że uwzględniła również wysokość zakładanych z tego rachunku lokat bankowych. Wśród operacji dokonanych w badanym okresie na drugim z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych nie było żadnych rozchodów, księgowano zaś wpływy, w wyniku których saldo tego rachunku sukcesywnie rosło. I tak środki pieniężne zgromadzone na nim na dzień 27 lutego 2009 roku stanowiły kwotę 2.766 zł, na dzień 31 marca 2009 roku - 10.235,88 zł, na dzień 30 kwietnia 2009 roku - 16.053,88 zł. Wskazano, że spółka posiada znaczny majątek w postaci aktywów trwałych o wartości 3.718.663,34 zł, z czego na rzeczowe aktywa trwałe przypada kwota 3.190.012,55 zł, a na inwestycje długoterminowe kwota 528.650,79 zł. Wśród rzeczowych aktywów trwałych środki trwałe (urządzenia techniczne i maszyny) stanowią kwotę 10.264,90 zł, zaś środki trwałe w budowie kwotę 3.179.747,65 zł. Aktywa obrotowe spółki wynoszą 36.217.640,08 zł, zaś suma jej zobowiązań wynosiła 31.660.085,53 zł, z czego całość stanowią zobowiązania krótkoterminowe (zgodnie z bilansem za 2008 r.).
Wobec powyższego Sąd uznał, że spółka ma dostateczne środki na pokrycie kosztów postępowania. Posiada ona zarówno środki pieniężne, jak i majątek obrotowy, których wartość znacznie przekracza wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem w nim zawartym i wniosła o uchylenie tego orzeczenia. W uzasadnieniu zażalenia argumentowano, że kwoty będące w dyspozycji spółki są kwotami znacznymi, ale nie mogą zostać przeznaczone na uiszczenie kwoty wpisu. Dodano, że zanotowany w pierwszych miesiącach 2009 roku zysk spółki, nie odzwierciedla jej możliwości płatniczych, zaś wpływy zaksięgowane na rachunku spółki zostały w dużej części wydatkowane na sfinansowanie działalności spółki oraz zostały wykreowane przez obroty związane z lokatami zakładanymi przez skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić.
Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej u.p.p.s.a.), osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.
Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał wniosek spółki w prawidłowy sposób, gdyż wydając objęte zażaleniem rozstrzygnięcie uzasadnił z jakich względów wskazał, że skarżąca spółka nie wykazała, że spełnione zostały przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Sąd w szczególności prawidłowo zwrócił uwagę na okoliczność, iż na koniec kwietnia 2009 r. spółka osiągnęła zysk w wysokości 137.674,34 zł. Na pierwszym z posiadanych przez spółkę kont w okresie od lutego do kwietnia 2009 roku zaksięgowano wpływy w łącznej wysokości 1.511.802,76 zł, z czego część stanowiły przelewy od kontrahentów, a część zwrot kapitałów lokat (założonych przez spółkę) wraz z naliczonymi od nich odsetkami. Za nieuzasadnione, z punktu widzenia norm art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., uznać należy argumenty spółki podniesione w zażaleniu stosownie do których, posiadane przez nią środki nie mogą zostać przeznaczone na uiszczenie wpisu od skargi. Za niewystarczający tego powód należy uznać wskazaną przez spółkę okoliczność, iż znaczna ich część została przeznaczona na sfinansowanie działalności spółki. Twierdzenia te są bowiem zbyt ogólnikowe, by mogły stanowić o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy stosownie do norm art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. i w konsekwencji prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.