Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2018 r. o sygn. III SA/Wa 4236/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi S. sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 17 października 2017 r. o nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 2011 r. odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 86 § 1 w związku z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
- 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie.
- 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Warszawie podał, że zarządzeniem Przewodniczącej III Wydziału z dnia 9 stycznia 2018 r. skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego) została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 11.388 zł, w terminie siedmiu dni od doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie zostało doręczone w dniu 15 stycznia 2018 r. W dniu 26 stycznia 2018 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej, a wynikało z nagłej choroby jej pełnomocnika w dniach od 19 do 24 stycznia 2018 r. Do wniosku skarżąca załączyła potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię zaświadczenia lekarskiego dotyczącego jej pełnomocnika oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPPr.
- 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zakwalifikował wniosek skarżącej z dnia 26 stycznia 2018 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazują na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Zdaniem WSA w Warszawie pomimo tego, że choroba pełnomocnika skarżącej przypadła na okres, w którym biegł termin do uiszczenia wpisu, nie usprawiedliwia to jednak uchybienia terminu. Przedłożona kopia zaświadczenia lekarskiego potwierdza, że pełnomocnik skarżącej "nie może stawić się w dniach od 19.01 do 24.01.2018 r. na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie III SA/Wa 4236/17 z powodu choroby (...)".Treść zaświadczenia lekarskiego nie wskazuje na to, że choroba wyłączyła pełnomocnika skarżącej z wszelkiej aktywności, którą gdyby pełnomocnik podjął, mógłby tak zorganizować funkcjonowanie kancelarii, które zapewniłoby terminowe dokonywanie czynności procesowych w imieniu skarżącej. W konsekwencji WSA w Warszawie stwierdził, że niedochowanie przez skarżącą terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie było następstwem okoliczności od niej niezależnych, lecz wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu spraw jej pełnomocnika.
- 3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
- 3.1. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie, w którym sformułowała wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od Dyrektora IAS na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zaskarżono w całości. W uzasadnieniu skarżąca argumentowała, że przyczyną niedochowania terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy była nagła i długotrwała jej pełnomocnika (choroba – angina). W jej początkowej stadium pełnomocnik skarżącej miał złe samopoczucie, wysoką gorączkę, a ogólny, zły stan organizmu, nie pozwolił mu na podjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do zapewnienia obsługi prawnej.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Warszawie prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
- 4.2. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest bowiem brak winy strony w jego uchybieniu. Przy tym pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, m.in. pełnomocników. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dla uznania winy profesjonalnego pełnomocnika wystarczy jednak nawet lekkie niedbalstwo z jego strony. Jedynie gdy strona postępowania nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Przyczyną uchybienia terminu świadczącą o braku winy może być zaś tylko szczególnie ciężki przypadek losowy, który paraliżuje możliwość działania samodzielnego lub za pomocą osoby trzeciej.
- 4.2.1. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Warszawie zasadnie odmówił spółce przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Powołane, zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu, okoliczności nie uzasadniają braku jej winy, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym opłaceniu skargi. Spółka działała przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy oczekiwać należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Warszawie, zgodnie z którym to na skarżącej ciążył obowiązek zapewnienia takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na niej obowiązków. Uzupełnienie braku skargi, jakim jest uiszczenie wpisu, nie wymagało osobistego stawiennictwa pełnomocnika w Sądzie, a dla uchylenia się od negatywnych skutków nieuiszczenia wpisu w terminie wystarczyło sporządzenie odręcznego wniosku o zwolnienie skarżącej z tej opłaty (jedno zdanie) i wysłanie pisma do Sądu.
4.3. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Wniosek skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania nie znalazł w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienia prawnego. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 tej ustawy.