Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 28 listopada 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r., Skarżący podał, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiągnął dochodów wskazanych przez organy podatkowe w zaskarżonych decyzjach. Jedynym dochodem Skarżącego jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wynagrodzenie Skarżącego wynosi 1.234,53 zł netto.
Skarżący nie posiada rachunków bankowych, ma natomiast kartę kredytową z przyznanym limitem 2.700 zł (wykorzystywanym w pełni). Miesięczne wydatki Skarżącego obejmują alimenty (300 zł), spłatę karty kredytowej (300 zł), pozostała część wynagrodzenia przeznaczana jest na opłaty, żywność, środki higieny, odzież, itp. Wnioskodawca nie posiada żadnych środków transportu, nieruchomości, mieszka w wynajętym mieszkaniu. Za 2013 r. Wnioskodawca uzyskał przychód ze stosunku pracy w wysokości 14.400 zł.
Postanowieniem z 10 marca 2015 r. referendarz odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a po wniesieniu sprzeciwu na powyższe rozstrzygnięcie sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zaskarżonym postanowieniem sąd administracyjny pierwszej instancji odmówił Wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, wskazując, że Skarżący nie uczynił zadość wezwaniu z dnia 29 kwietnia 2015 r. i nie przedłożył oświadczenia o stanie majątkowym swojej żony oraz wydruków historii rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych swojej żony za ostatnie trzy miesiące.
Skarżący uchylił się również od przedstawienia aktualnego, szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków przez Skarżącego i jego rodzinę (opłaty, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów, inne) ze wskazaniem źródeł ich finansowania. Sądowi nie są więc znane wydatki strony (poza wysokością alimentów na rzecz syna i opłatą za wynajem mieszkania), które można by zestawić z deklarowanymi dochodami 4-osobowej rodziny i w ten sposób zweryfikować wiarygodność jego twierdzeń.
Powyższe postanowienie Skarżący zaskarżył zażaleniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10), z art. 246 § 1 pkt 2) P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 §1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji majątkowej i rodzinnej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy.
W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, Sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenie lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów (por. art. 255 P.p.s.a.).
Odnosząc powyższe rozważania od okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przyznanie wnioskowanego uprawnienia procesowego mogło nastąpić jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego sprawy wpadkowej. Sąd administracyjny pierwszej instancji słusznie zauważył, że Skarżący przedstawił swą sytuację majątkową w sposób fragmentaryczny. Skarżący, na którym ciążył ciężar udowodnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, uchylając się od przedstawienia precyzyjnych i odpowiadających rzeczywistości informacji dotyczących jego sytuacji materialnej, w istocie uniemożliwił Sądowi poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie.
Nie sposób przyjąć, że Sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, dysponentem środków publicznych, będzie decydował o sfinansowaniu udziału skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, opierając się na nieprecyzyjnych i fragmentarycznych danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywający.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że to na Skarżącym spoczywał obowiązek udowodnienia, że jego sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie uprawnienia procesowego we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie, Strona powyższego obowiązku nie dopełniła, co daje podstawę do oceny rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji jako zgodnego z prawem.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.