Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2007 r. akt I SA/GI 67/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił Przedsiębiorstwu Transportowo-Spedycyjnego "T." A. B., S. K. sp. j. z siedzibą w P. w upadłości przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, skarżąca spółka wniosła o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia tej opłaty. W uzasadnieniu wniosku zaakcentowała, iż została postawiona w stan upadłości na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach Wydział XII Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych z dnia 18 sierpnia 2006 r. Z treści oświadczeń zawartych w druku PPPr wynika, że bilans za ostatni rok nie został jeszcze sporządzony z uwagi na to, iż termin dla dopełnienia tej czynności upływa w kwietniu 2007 r. Podobną uwagę poczyniono przy rubryce formularza zatytułowanej "wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy." Spółka zadeklarowała w druku PPPr, że posiada rachunek bankowy w M. O/G., którego stan oznaczono kwotą "-9,0 zł."
Referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie odpisu sprawozdania finansowego (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej) za ostatni okres obrachunkowy; przedłożenie odpisu ostatniej ewidencji środków trwałych, nadesłanie wyciągów i wykazów rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, w szczególności M., obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, przedstawienie odpisów deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy.
Odpowiedzi na powyższe wezwanie nie udzielono.
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2007 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie podzielił stanowiska skarżącej spółki, zawartego w sprzeciwie. Zdaniem Sądu I instancji, skarżąca nie przedstawiła wymaganych dokumentów źródłowych, a ich brak uniemożliwia obiektywną i wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie mu takiego prawa.
W zażaleniu z dnia 10 września 2007r. skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, z uwagi na fakt, że przed Sądem Rejonowym w Gliwicach Wydział XII Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych wobec spółki toczy się postępowanie upadłościowe, co świadczy że spółka nie posiada jakichkolwiek środków finansowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył i orzekł, co następuje:
Zażalenie, jako pozbawione uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu.
Artykuł 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej "u.p.p.s.a", przewiduje, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie zaś z utrwalonym poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (post. NSA z dnia 6.10.2004 r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.).
Stosownie do art. 255 u.p.p.s.a, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa wart. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego. Dlatego też, z uwagi na brak wystarczających danych w złożonym wniosku, skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie odpisu sprawozdania finansowego (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej) za ostatni okres obrachunkowy; przedłożenie odpisu ostatniej ewidencji środków trwałych, nadesłanie wyciągów i wykazów rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, w szczególności M., obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty); przedstawienie odpisów deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy.
Mimo pouczenia, iż niezastosowanie się do treści wezwania może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy, skarżąca spółka z obowiązku uzupełnienia wniosku i przesłania żądanych dokumentów nie wywiązała się.
Przepis art. 255 u.p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. O ile zatem nie przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.
Ciężar dowodu w zakresie ustalenia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywał na spółce. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". To wnioskodawca ma obowiązek wykazać fakty, na których opiera swój wniosek, albowiem tylko on ma interes prawny aby na podstawie dostarczonych dokumentów uzyskać prawo pomocy. Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą w tej konkretnej sprawie.
W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca spółka sama nie wykazała dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a następnie nie przedstawiła informacji i dokumentów, o które - co należy zdecydowanie podkreślić - miał prawo zwrócić się Sąd pierwszej instancji, bowiem okoliczność, że ogłoszono upadłość spółki nie przesądza o wypełnieniu przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a
W świetle powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.