Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 532/10) odmówił M. D. i M. D. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w oparciu o dane przedstawione przez skarżących nie uzyskał przekonania, iż nie są oni w stanie ponieść wydatków związanych z uiszczeniem wpisu od skargi w wysokości 4.458 zł.
Skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że dochód wynikający z zeznań podatkowych za 2009 r. musi wystarczyć na utrzymanie obojga małżonków. Z tego względu, że działalność gospodarcza, którą prowadzi M. D. w 2009 r. została zakończona stratą. Na podstawie przedłożonych dokumentów ustalono, że w 2009 r. M. D. uzyskała ze stosunku pracy przychód w wysokości 22.550,93 zł, a M. D. z działalności gospodarczej, z tytułu pobieranej emerytury oraz z innych niewymienionych źródeł 1.059.051,33 zł, osiągając jednocześnie łączny dochód w kwocie 38.656 zł i stratę z działalności 5.736,57 zł. Wynagrodzenie skarżącej w kwietniu 2010 r. wyniosło netto 1.296,21 zł, natomiast emerytura wojskowa skarżącego 1.411,81 zł netto. Przychód z działalności gospodarczej wyniósł do kwietnia 2010 r. 338.821,07 zł., a strata 16.740,42 zł. Sąd ustalił również wysokość miesięcznych wydatków prowadzonego przez małżonków gospodarstwa domowego.
Sąd wskazał, iż mimo poniesionej straty w działalności gospodarczej w styczniu skarżący dysponował środkami w wysokości ponad 55.000 zł na zakup towarów handlowych i materiałów. Wysokość obrotów świadczy zaś o tym, że skarżący dysponowali środkami, z których mogli poczynić rezerwy na pokrycie kosztów sądowych. Bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżących pozostawały, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, również podniesione przez skarżących okoliczności dotyczące stanu zdrowia M. D. Nie stanowi on przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej i uzyskiwaniu z niej wysokich obrotów.
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wnieśli zażalenie (zatytułowane "sprzeciw"), w którym podnieśli, że miesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę i z emerytury wynosi 2.700 zł, z czego opłaty pochłaniają 1.000 zł. Zwrócili uwagę, że dodatkowo z powyższego dochodu wydatkują na wyżywienie, na które – jak sam referendarz sądowy stwierdził – nierealnym jest ponoszenie wydatków w wysokości 106 zł w 2-osobowym gospodarstwie domowy. Dalej wskazali, ze choroby M. D. mają charakter przewlekły, wymagający stałej kontroli i leczenia. Skarżący podkreślili, że nie mogli przewidzieć w 2009 r., iż zaistnieje konieczność uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 4.458 zł, w związku z czym, uzyskując przychody w poprzednim roku, nie można było uwzględnić tego wydatku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny wszechstronnie ocenił sytuację majątkową stron, uwzględniając wszelkie okoliczności podniesione przez nich we wniosku oraz w sprzeciwie od orzeczenia referendarza. Szczegółowo przeanalizował podniesione przez skarżących argumenty odnośnie ich sytuacji majątkowej, stanu zdrowia skarżącego oraz możliwości przewidzenia konieczności uiszczenia wpisu w ustalonej wysokości.
Słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, że skarżący dysponowali środkami, z których mogli poczynić rezerwy na pokrycie kosztów sądowych. Wprawdzie faktycznie nie mogli ich ponoszenia uwzględnić w wydatkach za 2009 r., na co wskazali w treści sprzeciwu, jednakże powinni się spodziewać takiego obowiązku najpóźniej od dnia wniesienia skargi, to jest od 13 kwietnia 2010 r., a w tym czasie mieli możliwość poczynienia rezerw na przedmiotowy cel. Decydujące znaczenie ma dla sprawy ocena poniesionej przez skarżącego straty oraz osiąganych przez niego obrotów. Wysokość środków zaangażowanych w prowadzona działalność gospodarczą świadczyć musi o posiadanych zasobach finansowych. Słusznie podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny, że skarżący nie wykazali skąd pochodzą zaangażowane w działalność gospodarczą środki, faktem jest natomiast, że wbrew oświadczeniu skarżących, mogą one stanowić dostateczne źródło finansowania kosztów sądowych do których poniesienia są oni zobowiązani.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2, orzekł jak w sentencji postanowienia.