Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 192/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu wniosku K.W. (dalej jako "Skarżący"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 5 kwietnia 2018 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r.
Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że w skardze na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, Skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten Skarżący motywował zachodzącym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczył, że kwota zobowiązania podatkowego jest wysoka, on zaś nie posiada środków pieniężnych, które mogłyby być zabezpieczone na ten cel. Stąd też, w ocenie Skarżącego, organy podatkowe egzekwując należności musiałyby podjąć czynności egzekucyjne inne niż zajęcie rachunku bankowego, co doprowadziłoby do powstania nieodwracalnych skutków. Nadmienił również, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przestała funkcjonować i przynosić zyski, a podmioty z nim współpracujące zerwały współpracę. W konsekwencji Skarżący swoją aktualną sytuację finansową określił jako dramatyczną.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji odwołał się do ugruntowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładni art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Na tej podstawie wywiódł, że uzasadnienie wniosku Skarżącego nie pozwala na dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji spowoduje wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.
W zażaleniu Skarżący zaskarżył postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo że były ku temu podstawy faktyczne i prawne.
Na tej podstawie Skarżący wniósł o zmianę ww. postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym miejscu należy podkreślić, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu lub zdrowiu.
Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia owych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym obowiązek ten spoczywa na wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie analiza wniosku doprowadziła Sąd pierwszej instancji do słusznej konstatacji, że nie został on prawidłowo uzasadniony, tj. przede wszystkim nie wskazano w nim okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie środka ochrony tymczasowej. Sąd pierwszej instancji zasadnie zauważył, że uzasadnienie wniosku jest lakoniczne i w żaden sposób nie uprawdopodabnia stanowiska Skarżącego, że wyegzekwowanie przez organy podatkowe określonej w zaskarżonej decyzji kwoty zobowiązania podatkowego spowoduje, że organy te będą musiały podjąć czynności egzekucyjne inne niż zajęcie rachunku bankowego, co doprowadzi do powstania nieodwracalnych skutków. Słusznie także uznano, że przytoczone przez Skarżącego twierdzenia były czysto hipotetyczne, albowiem nie zostały przez niego w żaden sposób sprecyzowane, ani wykazane.
W orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r. sygn. akt II OZ 661/14 stwierdził, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd.
W świetle powyższego, jak i zawartej we wniosku argumentacji Skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu administracyjnego nie może stanowić podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności. Aby bowiem taki wniosek mógł być uwzględniony, wnioskodawca musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania orzeczenia. To w jego interesie leży zatem takie sformułowanie wniosku, aby był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie jest poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. W sformułowanym w niniejszej sprawie wniosku Skarżący nie wskazał, ani nie udokumentował w dostateczny sposób okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
W konsekwencji, w tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem Skarżącego środka ochrony tymczasowej.
Należy również podkreślić, że bardziej szczegółowe uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, czy też wskazanie nowych okoliczności na etapie postępowania zażaleniowego, nie czyni błędnym bądź też nieprawidłowym rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jest ono środkiem odwoławczym od orzeczenia sądu pierwszej instancji, co oznacza, że służy zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 P.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń odpowiednimi dokumentami.
Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.