Uzasadnienie
UZASDNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 1150/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy P. [...] w Z. (dalej: spółka, skarżąca).W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca w swoim wniosku nie wykazała spełnienia przesłanki niezbędnej do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Kapitał zakładowy spółki wynosi ponad 78 mln zł, wartość środków trwałych na ostatni rok obrotowy wyniosła ponad 37 mln zł, a przychód ponad 11 mln zł. Poza tym spółka posiada ponad 15 mln zł na rachunkach bankowych. Z powyższego jednoznacznie wynika, że skarżąca posiada wystarczające środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, że uwzględnienie wniosku spółki nie powinno opierać się na przesłankach związanych wyłącznie z jej sytuacją materialną, ale na ogólnych przesłankach ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego oraz zasadach słuszności. Skarżąca podniosła, że interpretacja przesłanek przyznania prawa pomocy nie może być stosowana w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, jak i ogólnych zasad związanych z ponoszeniem kosztów postępowania jak i zasad słuszności. Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadą jest, że to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), a instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, będący formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w wyjątkowych przypadkach. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, nr 1, poz. 8).
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni popiera stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z analizy finansowej wynika, że spółka bez trudu może ponieść pełne koszty postępowania sądowego i dlatego nie zasługuje na wyjątkowe traktowanie poprzez przyznanie jej prawa pomocy.
Należy jeszcze raz podkreślić, że o możliwości przyznania stronie prawa pomocy decydują tylko i wyłącznie przesłanki wymienione w art. 246 § 2 ust. 1 i 2 p.p.s.a. W związku z tym nie ma podstaw aby przyjąć, że o przyznaniu zwolnienia od kosztów sądowych mogą decydować jakiekolwiek inne okoliczności.
Wobec nie dostrzeżenia, by Sąd pierwszej instancji przy wydaniu zaskarżonego postanowienia naruszył prawo, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.