Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 listopada 2009 r. Sygn. akt I SA/ Kr 1147/09 oddalił wniosek K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych
W ocenie Sądu budzą poważne wątpliwości i w związku z tym nie mogą zasługiwać na uwzględnienie oświadczenia i twierdzenia wnioskodawcy, zarówno te zawarte we wniosku jak i sprzeciwie, w zakresie porównania dochodów i wydatków rodziny wnioskodawcy. Przede wszystkim oceniana jest obecna sytuacja majątkowa wnioskodawcy, a zatem dotycząca roku 2009. Skarżący we wniosku złożonym na formularzu PPF w rubryce dotyczącej dochodów pomimo spoczywającego na nim obowiązku nie wskazywał w ogóle na dochody z tytułu swojej działalności gospodarczej (z tytułu pozostawania wspólnikiem spółek jawnych), jak i takie dochody z tytułu działalności żony. Dopiero na wezwanie referendarza przedstawił zeznania podatkowe, z których taka działalność i poszczególne dochody wynikają, przy czym dotyczy to roku 2008. Sąd wskazał, że głębsza analiza prowadzi do wniosku, iż samo wskazywanie na miesięczne dochody jego małżonki z tytułu działalności gospodarczej za 2008r. w wysokości 1.026,25 zł nie jest ścisłe ponieważ w tym samym okresie poniosła stratę w wysokości 11.520,30 zł (zeznanie podatkowe PIT/B).
Powyższe oznacza, że pomiędzy dochodami rodziny skarżącego, a wskazywanymi wydatkami występuje znaczna rozbieżność, prowadząca do wniosku, iż miesięczne wydatki przekraczają wskazywane w 2009 r. miesięczne dochody, przy jednoczesnym twierdzeniu wnioskodawcy o braku jakichkolwiek oszczędności. Powyższe uwagi dotyczą również sprzeczności pomiędzy oświadczeniem K. B. zawartym w formularzu wniosku PPF, a nadesłanym później jego oświadczeniem w kwestii posiadania nieruchomości - działek gruntowych przy ul. B. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym względnie częściowym tj. zwolnienie po obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od złożenia skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zdaniem wnoszącego zażalenie Sąd I instancji dokonując oceny zdolności do uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania pominął fakt, że wysokość deklarowanych przez skarżącego miesięcznych kosztów podyktowana jest pozycją szczególną a to opłatą za dostawę gazu w okresie grzewczym. Wysokość tego wynagrodzenia kształtuje się w kwocie ponad 1.000 zł. Poza sezonem grzewczym koszty z tytułu gazu kształtują się w kwocie o wiele niższej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Na wstępie podnieść należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika obciąża stronę, która powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności stanowiące podstawę żądania.
Obowiązkiem Sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej i swobodnej lecz nie dowolnej analizy oświadczeń, informacji oraz dokumentów przedłożonych przez osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioski dotyczące całokształtu sytuacji majątkowej K. B. przedstawione przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu odpowiadają zasadom logiki i doświadczenia życiowego.
Na gruncie niniejszej sprawy uzasadnione wątpliwości budzą źródła utrzymania skarżącego, który wraz z małżonką uzyskuje deklarowany dochód w kwocie nie wystarczającej na opłacanie przedstawionych rachunków. Jednocześnie skarżący w sposób wybiórczy prezentuje swoje dochody co wynika z porównania oświadczeń i twierdzeń składanych przez wnioskodawcę w toku niniejszego postępowania.
Podniesiona w zażaleniu okoliczność, iż błędnie przyjęto miesięczne koszty utrzymania uwzględniając w tym rachunki za gaz w wysokości 1.000 zł pozostaje bez znaczenia dla oceny niniejszej sprawy. Strona nie przedstawiła bowiem dowodów, z których wynikałoby, że faktycznie, w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy ponosiła z tego tytułu znacząco niższe koszty.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.