Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 11 czerwca 2018 r., I SA/Gd 627/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: skarżąca, strona, spółka) na postanowienie tego sądu z 4 maja 2018 r.
2. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, spółka zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 4 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), utrzymał w mocy zarządzenie z 29 marca 2018 r., którym referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła zażalenie, w którym zaskarżyła wskazane postanowienie i wniosła o jego uchylenie.
Odrzucając zażalenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został prawomocnie rozstrzygnięty, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając jako sąd drugiej instancji, rozpoznał merytorycznie sprzeciw spółki od zarządzenia referendarza sądowego z 29 marca 2018 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy i postanowieniem z 4 maja 2018 r. utrzymał w mocy wskazane zarządzenie referendarza sądowego. Na gruncie ustawy p.p.s.a., postanowienie wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu jest niezaskarżalne, bowiem nie zostało wymienione w katalogu postanowień objętych art. 194 § 1 pkt 1 – 10 p.p.s.a. ani żaden inny przepis tej ustawy nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie.
- 3. Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie, w którym zarzucając nieprawidłowości rozstrzygnięcia ponowiła argumentację związaną z zasadnością przyznania prawa pomocy.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. według stanu prawnego na dzień 15 sierpnia 2015 r. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowień referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W tych sprawach Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).
Z powyższych regulacji wynika, że postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym. Z kolei, wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy działa jako sąd drugiej instancji. Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest ostateczne i nie przysługuje od niego zażalenie. W związku z tym zaskarżenie postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w całości lub w części będzie skutkowało odrzuceniem zażalenia z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia.
W związku z tym, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej (art. 197 § 2 p.p.s.a.), prawidłowo sąd pierwszej instancji uznał, iż zażalenie skarżącej w tej sprawie jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu, na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Jedynie na marginesie należy zauważyć, iż argumentacja podnoszona przez spółkę w zażaleniu dotyczy zasadności przyznania prawa pomocy, co – jak wskazano powyżej - w związku z wyczerpaniem toku instancyjnego nie może podlegać rozważaniom na obecnym etapie postępowania. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest bowiem postanowienie o odrzuceniu zażalenia strony, nie zaś kwestia zasadności przyznania jej prawa pomocy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.