Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 11 czerwca 2015 r., III SO/Po 2/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu wniosku K. K. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Kaliszu w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt i odpowiedzi na skargę wymierzył kolegium grzywnę w wysokości 4.000,00.
Sąd stwierdził, że pomiędzy wniesieniem przez K. K. skargi do organu (19 listopada 2014 r.) a przekazaniem sądowi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny (27 maja 2015 r. – data stempla pocztowego na kopercie k.
29) upłynęło ponad 6 miesięcy. Przy tym istotne znaczenie posiada okoliczność, że odpis skargi został przedłożony sądowi przez samą wnioskodawczynię, nie zaś przez kolegium, które do dnia przedstawienia odpowiedzi na wniosek nie ustaliło, dokąd przesłano skargę wraz z aktami sprawy. Wskutek tego organ poinformował sąd, że nie posiada oryginału skargi, a jedynie odpowiedź na skargę istniejącą w systemie komputerowym oraz akta pierwszej instancji, które nie zostały omyłkowo przesłane do innego organu.
W ocenie sądu, w realiach niniejszego przypadku dla wysokości wymierzonej organowi grzywny podstawowe znaczenie miał fakt, że uchybienie rygorom z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") miało poważny charakter – i to bez względu na to, czy uchybienie to nosiło cechy umyślności, tzn. czy działanie organu było celowe lub zamierzone. Wskutek tego uchybienia organ uniemożliwił stronie na okres 6 miesięcy możliwość dochodzenia przez nią sprawiedliwości przed Sądem, co więcej – gdyby wnioskodawczyni nie podjęła kroków w celu ustalenia, czy skarga została przekazana wraz z aktami sprawy do WSA w Poznaniu, wysoce prawdopodobne byłoby to, że w dalszym ciągu zaskarżona przez stronę decyzja organu z 17 listopada 2014 r. nie zostałaby poddana kontroli sądowej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności sąd uznał za wystarczające nałożenie na kolegium grzywny w wysokości 4000,00 zł. W ocenie sądu, wysokość wymierzonej grzywny jest współmierna do stwierdzonego przez sąd uchybienia organu i mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu sądu, a jedynie jej górną granicę określono w art. 154 § 6 P.p.s.a., który stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jak wskazano powyżej, zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 10 lutego 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2014 r., przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2014 r. wyniosło 3783,46 zł, zatem górna granica grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. wynosi 37.834,60 zł.
- 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie kolegium podniosło zarzut:
- 1. rażącego naruszenia art. 154 § 6 P.p.s.a., poprzez nałożenie kary w kwocie 4000 zł, to jest w kwocie niewspółmiernej do wartości dokonanego naruszenia w sytuacji, gdy obowiązek złożenia przez skarżącego odpowiedzi na skargę wraz z przekazaniem akt sprawy został wypełniony,
- 2. nierozpoznanie istoty sprawy poprzez brak wyjaśnienia, czy podmiot składający wniosek o nałożenie grzywny był umocowany przez skarżącą do złożenia w jej imieniu takiego wniosku, a zatem czy wniosek spełnia w ogóle warunki formalne do uznania, że był złożony w imieniu i na rzecz skarżącej,
- 3. braku miarkowania kary grzywny, pomimo spełnienia obowiązku przekazania akt sprawy wraz z odpowiedzią na skargę, a także powoływaniem się przez sąd na konieczność dokonania miarkowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 3. Zażalenie jest bezzasadne.
Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Jest to ogólna zasada, stanowiąca o pośrednim trybie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z § 2 art. 54 P.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1 art. 54, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a.
Oznacza to, że przesłanką wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu w terminie, bez względu na jego przyczyny. Wymierzając grzywnę sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. Procedura związana z analizą określonej sprawy i z ewentualnym uznaniem słuszności wymierzenia organowi grzywny uruchamiana jest na wniosek skarżącego, a zatem istotą regulacji z art. 55 § 1 P.p.s.a. jest przede wszystkim zdyscyplinowanie organów administracji publicznej do terminowego przekazywania skarg do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd przyjęty w orzecznictwie, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a. ma charakter mieszany tj. dyscyplinująco - restrykcyjny, a wyłączną, materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokości.
Oceniając zażalenie kolegium zauważyć należy, że podniesione w jego treści zarzuty i argumentacja dotycząca przyczyn niedopełnienia obowiązków spoczywających na organie i ich wpływu na miarkowanie grzywny nie zasługują na uwzględnienie. Zważyć należy, że w niniejszej sprawie kolegium niewątpliwie uchybiło trzydziestodniowemu terminowi określonemu w art. 54 § 2 P.p.s.a., czemu kolegium nie przeczy. Odnosząc się do kwestii miarkowania grzywny wskazać należy, że ustawodawca w art. 154 § 6 P.p.s.a. pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny swobodny zakres ustalenia jej wysokości tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Powyższy przepis pozwala na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia, w jakim organ uchybił obowiązkowi przekazania akt, a zwłaszcza uwzględnienia okresu, w jakim pozostawał on w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw przekroczenia ustawowego terminu do dokonania tej czynności.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wysokość wymierzonej grzywny odpowiada stopniu przewinienia organu. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc przyczynę niedopełnienia obowiązku, jak również czas opóźnienia w przekazaniu skargi do sądu. Nie można uznać że zaniedbania związane z omyłkowym przesłaniem akt do innego organu usprawiedliwiają nieprzekazanie skargi do sądu. Organ na mocy art. 54 § 2 P.p.s.a. zobowiązany jest do zachowania szczególnej staranności w wykonywaniu obowiązków określonych w przepisie, zasadnie zatem uznał sąd pierwszej instancji, że uchybienie rygorom z art. 54 §2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie miało poważny charakter. Zarzut kolegium co do braku miarkowania należy uznać za całkowicie niezasadny zważywszy na to, że sąd pierwszej instancji wymierzył grzywnę w wysokości 4.000,00 w sytuacji, gdy jak podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, górna granica grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. wynosi 37.834,60 zł. Po pierwsze, sąd pierwszej instancji dokonał miarkowania grzywny, a po drugie wymierzył grzywnę w kwocie odpowiadającej zaledwie ok. 1/9 maksymalnej jej wysokości. Twierdzenia kolegium co do braku miarkowania są zatem bezpodstawne.
Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego warunków formalnych wniosku, Sąd stwierdza, że do wniosku o wymierzenie grzywny załączone zostało pełnomocnictwo dla r.pr. G. W. do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi (k. 5 akt sądowych). Analiza dokumentu nie może budzić wątpliwości co do prawidłowości umocowania wskazanego radcy prawnego.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.