Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 726/09, wydanym na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek A. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 17 sierpnia 2009 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r.
Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że skarżący, wnosząc o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, argumentował, iż jej wykonanie związane jest z niebezpieczeństwem wyrządzenia mu szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż wysokość zaległości podatkowej i odsetek przekracza jego możliwości finansowe. Wskazał też, że wykonanie zaskarżonej decyzji w postępowaniu egzekucyjnym może doprowadzić do likwidacji działalności gospodarczej, a w konsekwencji utraty środków utrzymania.
W ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał, by wykonanie zaskarżonej decyzji mogło spowodować skutki, o których mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie sposób uznać za należyte uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ograniczenia się do ogólnych twierdzeń, jak zrobił to skarżący. Sąd nie może ocenić wskazanych przez wnioskodawcę okoliczności, gdyż skarżący nie przedstawił jakichkolwiek danych, które pozwalałyby przyjąć, iż wyegzekwowanie spornej kwoty zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami wyrządzi mu znaczną szkodę czy spowoduje trudne do odwrócenia skutki. W sytuacji, gdy nie jest znany aktualny rozmiar prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, wysokość aktualnie uzyskiwanych z tego tytułu dochodów, czy też ponoszonej straty, jak również brak jest danych dotyczących źródeł i wysokości dochodów osiąganych przez skarżącego z innych źródeł, oraz nieznany jest poziom jego zasobów finansowych, nie ma podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu szkody o znacznych rozmiarach lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Podkreślono, iż nie przesądza o tym sama wysokość zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Wskazano też, że szkoda, o której mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oznacza niemożność jej wynagrodzenia przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, jak również niemożność przywrócenia rzeczy do stanu pierwotnego.
W zażaleniu na postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę w całości i wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia doradcy podatkowego).
Skarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania; art. 163 § 1-2 w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanowienia.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący podniósł te same argumenty, które przedstawił we wniosku, a nadto wskazał na przebieg i nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. Stwierdzono, że postępowanie egzekucyjne jest nadal prowadzone, co prowadzi bezpośrednio do wyrządzenia skarżącemu szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym uzasadnia wstrzymanie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 163 § 1-2 w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podniesiono, iż z treści skarżonego postanowienia nie wynikają konkretne przyczyny nieuwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania, a skarżący został pozbawiony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie miało uzasadnionych podstaw.
Artykuł 61 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że "... sąd m o ż e na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków...".
Jak z powyższego wynika, wykonanie zaskarżonej decyzji następuje wyłącznie na wniosek strony skarżącej. Zatem to strona powinna podjąć wysiłek przekonania sądu, że przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w jej sprawie faktycznie wystąpiły, albo że istnieje uzasadnione przekonanie co do tego, że mogą wystąpić. Ocena wniosku o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia należy do sądu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można było zarzucić Sądowi I instancji, że ocena dokonana skarżonym postanowieniem była dowolna.
Argumenty przedstawione zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak i w zażaleniu, były na tyle ogólnikowe, że nie mogły przekonać o wystąpieniu przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że do wykazania, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczający sam wniosek strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być natomiast poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (tak: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 188, również postanowienie NSA z 30 listopada 2004 r., GZ 120/04, niepubl.).
Tymczasem strona w przedmiotowej sprawie ograniczyła się do ogólnikowych sformułowań, na których podstawie niemożliwe było uznanie zasadności wniosku. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, brak jakichkolwiek konkretnych danych dotyczących sytuacji skarżącego nie pozwala przyjąć spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zauważyć też można, że mimo tego, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na przykładowe dane, które mogłyby stanowić podstawę do przyjęcia, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona w zażaleniu w dalszym ciągu ograniczyła się do ogólnikowych, nic niewyjaśniających twierdzeń. Stąd też uznać należy, że wbrew ocenie strony Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż strona nie wykazała, że spełnia przesłanki z tego przepisu konieczne do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Stwierdzić również trzeba, iż bez znaczenia dla oceny wniosku i zażalenia pozostaje przebieg i prawidłowość postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego. Sam fakt prowadzenia wobec wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego w żadnej mierze nie oznacza, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazać należy, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody (podkr. NSA) lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wskazać nadto należy, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla strony. Zauważyć też można, że w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005 r., Dz. U. nr 229, poz. 1954 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Z tego względu obawy skarżącego dotyczące ciężkich skutków egzekucji są nieuzasadnione, jak również nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zauważyć przede wszystkim należy, iż strona ograniczyła się w zakresie tego zarzutu do ogólnikowego stwierdzenia, że Sąd I instancji zaniechał dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania. Nie wskazano, ani jakie okoliczności zostały pominięte, ani na czym polegała nieprawidłowość oceny czy to akt czy to wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa i uwzględnia kwestie, na które powoływała się strona. W zaskarżonym postanowieniu wskazano również, dlaczego wniosku nie uwzględniono - wymieniono szczegółowo okoliczności, w których zakresie brak jakichkolwiek konkretnych danych nie pozwolił na uznanie, że wyegzekwowanie spornej kwoty wyrządzi skarżącemu znaczną szkodę, czy też spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Stąd też zarówno zarzut naruszenia art. 134 § 1, jak i zarzut naruszenia art. 163 § 1-2 w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznać należy za niezasadne.
Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.