Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 27 września 2018 r., sygn. akt II FZ 609/18

Uzasadnienie

1. 1. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2018 r. o sygn. I SA/Gd 581/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę B. M. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 29 marca 2018 r. o nr [...] w przedmiocie oprocentowania nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata od 2012 do 2014. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 220 § 3 w związku z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie (podobnie, jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji.
3. 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Gdańsku podał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gdańsku z dnia 20 czerwca 2018 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca odpis zarządzenia została awizowana w dniach 25 czerwca i 3 lipca 2018 r. W dniu 11 lipca 2018 r. przesyłka została wydana skarżącej. W ocenie WSA w Gdańsku, skutek doręczenia nastąpił w dniu 9 lipca 2018 r., a nie z chwilą faktycznego odbioru tej przesyłki przez skarżącą.
4. 3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
5. 3.1. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku. W uzasadnieniu argumentowała, że odpis zarządzenia odebrała w dniu 11 lipca 2018 r. i wpis uiściła w terminie, tj. w dniu 17 lipca 2018 r.
6. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
7. 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo postanowił o odrzuceniu skargi.
8. 4.2. Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w przepisach od art. 65 do art. 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w art. 73 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a., zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie z art. 73 § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

Wykładnia art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie – wbrew faktom – uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji.

Trafnie WSA w Gdańsku uznał, że odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest czynnością organizacyjno-techniczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie - upływ ostatniego dnia okresu (por. postanowienia NSA z dnia 10 sierpnia 2018 r., II FZ 211/18; z dnia 14 sierpnia 2018 r., II FZ 423/18). Mając na uwadze regulację art. 73 p.p.s.a., zasadnie WSA w Gdańsku przyjął, że doręczenie nastąpiło dnia 9 lipca 2018 r. (pierwsze awizo z dnia 25 czerwca 2018 r., drugie z dnia 3 lipca 2018 r.). Siedmiodniowy termin na uzupełnienie braku skargi upłynął więc w dniu 9 lipca 2018 r. i uzupełnienie braku w dniu 17 lipca 2018 r. było czynnością dokonaną po terminie. Okoliczność, że wydano przesyłkę skarżącej w terminie późniejszym nie ma i nie może mieć żadnego znaczenia dla liczenia terminu według art. 73 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie dostrzega, że wydanie przesyłki po upływie 14 dni, o których mowa w art. 73 p.p.s.a. było błędnym działaniem operatora pocztowego. Adresat przesyłki ma prawo działać w zaufaniu do operatora publicznego i przyjąć, że przesyłka została doręczona mu w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Okoliczność wydania przesyłki po skutecznym doręczeniu w trybie fikcji doręczenia, co prawda nie niweluje skutku doręczenia, ale może stanowić okoliczność uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania czy skargi. Przy czym skuteczność takiego wniosku zależna jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania czy skargi nastąpiło bez winy strony.

1. 4.3. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.