Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił skarżącemu L. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a więc niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Wraz z żoną ponosi on wydatki w kwocie przeciętnie 4.897 zł miesięcznie - na które składa się między innymi spłata dwóch kredytów zaciągniętych na zakup domu i samochodu - czyli około dwukrotnie większe od deklarowanych dochodów (2.390 zł miesięcznie). Z zestawienia tych wielkości wynika, iż rzeczywista sytuacja materialna skarżącego odbiega od składanych przez niego deklaracji.
Sąd nie zgodził się przy tym z argumentem, że deficyt przychodów skarżący pokrywa z narastających debetów na kartach kredytowych pozyskanych w ramach promocji prowadzonej przez supermarkety i wydawanych bez sprawdzania zdolności płatniczych ich posiadaczy oraz zauważył, że fakt uzyskania prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu od skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie rzutuje na uzyskanie takiego prawa w sprawie zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie.
W wywiedzionym od powyższego postanowienia zażaleniu skarżący powołując się na swoją trudną sytuację zdrowotną zarzucił, że toczenie przeciwko niemu kilkudziesięciu spraw cywilnych i karnych oraz podatkowych, a także postępowań egzekucyjnych, spowodowało pozbawienie go środków do życia w następstwie zajęcia 40% renty inwalidzkiej oraz zajęcia wierzytelności przysługujących mu od kontrahentów. Wskutek tego zmuszony był do zaprzestania działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą B. oraz wyzbycia się samochodu. Podniósł, że drobiazgowa analiza jego kosztów utrzymania jest upokarzająca, a odmowa przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy inny sąd administracyjny na podstawie tych samych dowodów prawo to mu przyznał, oznacza "dalsze znęcanie się i torturowanie wnoszącego skargę pogarsza tylko jego i tak już dramatyczna sytuację zdrowotną, życiową i materialną".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak stanowi art. 230 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Jest to zasada, która doznaje wyjątku w wypadku, gdy wnoszący takie pismo wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, względnie nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.). Jeżeli zatem skarżący ubiega się o przyznanie mu prawa pomocy i to w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie radcy prawnego, musi udowodnić niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Z procesem dowodzenia tej okoliczności łączyć się musi przeprowadzana przez sąd analiza złożonego przez skarżącego oświadczenia o jego stanie majątkowym i dochodach, która to analiza nie ma na celu jego upokorzenia, ale warunkuje wywiązanie się przez sąd z ustawowego obowiązku oceny złożonej deklaracji w aspekcie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
Analiza taka, przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, nie nasuwa zastrzeżeń tak co do przyjętej metodologii, jak i co do wyprowadzonych z niej wniosków. Istotnie, skarżący nie wyjaśnił rozbieżności pomiędzy deklarowanymi wydatkami i przychodami, przez co pozbawił Sąd możliwości poznania jego rzeczywistej sytuacji materialnej i dokonania jej oceny. W tej sytuacji nie ma znaczenia okoliczność, że w innym postępowaniu, przed innym sądem administracyjnym, skarżący prawo pomocy uzyskał, ponieważ przyznanie takiego prawa w jednym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie rozciąga się na inne takie postępowania. Podobnie zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej i wykreślenie jej z ewidencji (co uczyniono zresztą dopiero dzień przed wydaniem skarżonego postanowienia) nie jest czynnikiem wpływającym w sposób decydujący na ocenę sytuacji majątkowej skarżącego, skoro on sam odżegnał się od rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia tej sytuacji.
Wreszcie fakt uczestniczenia w kilkudziesięciu postępowaniach sądowych i podatkowych, które - sądząc po ich sygnaturach - datują się nawet na rok 2001, nie świadczy o "znęcaniu się nad skarżącym i torturowaniu go", ale o kierowaniu pod jego adresem roszczeń wymagających rozpoznania i oceny w prawem przewidzianych procedurach.
Wobec uznania, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie do oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.