Uzasadnienie
Postanowienie z dnia 8 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt I SA/Po 470/15) odmówił P. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 23 grudnia 2014 r. w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za czerwiec 2014 r.
Wpis w niniejszej sprawie wynosi 500 zł.
Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że w odpowiedzi na zarządzenie o uiszczeniu wpisu skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Skarżący do swojego kolejnego pisma z dnia 12 maja 2015 r. dołączył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych.
Od powyższego postanowienia wniesiony został przez skarżącego sprzeciw.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o pow. 57,2452 ha. Wnioskodawca wyjaśnił, że małżonka nie osiąga żadnych przychodów. Skarżący zaznaczył, że posiada budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Obecnie w budynkach tych nie jest jednak prowadzona działalność gospodarcza, ponieważ Starosta K. wydał w dniu 16 lipca 2010 r. decyzję zakazującą prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia stacji kontroli, która była głównym źródłem utrzymania skarżącego. Z tego okresu pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości ok. 900.000 zł. Zobowiązania te skarżący spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków, w których kiedyś wykonywał działalność gospodarczą.
Skarżący wskazał również, że mimo korzystnego wyroku tutejszego Sądu, którym uchylono w.w decyzję, nadal nie może uruchomić w.w obiektu w takiej formie, jak przed dniem 16 lipca 2010 r. Pomimo to nadal musi obsługiwać zaciągnięte kredyty i umowy leasingowe. Ze złożonego wniosku wynika, że dochody uzyskuje z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.750 zł.
W uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśnił, że posiada rachunek bankowy w Nordea Bank Polska, jednakże rachunek ten jest od dłuższego czasu zajęty ze względu na prowadzone przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne i wobec tego nie otrzymuje wyciągów bankowych. Skarżący oświadczył, że posiada następujące pojazdy mechaniczne: samochód Volkswagen Transporter 1,9 Diesel, rok prod. 1997 r., wartość rynkowa 10.000 zł, samochód Mercedes Benz S 600, rok prod. 1994, wartość rynkowa 1.000 zł, samochód Volkswagen Tiguan 2,0 TDI, rok prod. 2009, wartość rynkowa 50.000 zł, ciągnik Białoruś, naczepa cysterna ENERCO NC-32X, rok prod. 1999, wartość rynkowa 38.000 zł. Wnioskodawca podał, że koszt średniomiesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi około 2.650 zł. Skarżący podał, że posiada nieruchomości: w K.: grunt o pow. 12.164 m², budynki o pow. 585 m², budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "B." sp. z o.o., nieruchomość rolną o pow. 52,5452 ha pod uprawę roślinną oraz las o pow. 4,7 ha, nieruchomość przy ul. A. nie jest jego własnością, należała do nieżyjącej już matki skarżącego, wnioskodawca w niej zamieszkuje.
Wnioskodawca wyjaśnił, że oprócz prowadzenia działalności gospodarczej, która opiera się obecnie na wynajmie pomieszczeń, jest zatrudniony na umowę o pracę. Skarżący wskazał, że na dzień 30 kwietnia 2015 r. miał zatrudnionych dwóch pracowników, przy czym jedna osoba od dłuższego czasu przebywa na urlopie wychowawczym. Skarżący podał, że wobec niego zostały zastosowane następujące środki egzekucyjne: zajęcie wierzytelności, blokada rachunków bankowych, wpisy hipotek. Do pisma załączył kserokopie: zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. o zajęciu wierzytelności z tytułu zwrotu w podatku dochodowym oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku VAT na wniosek P. O. S.A. z siedzibą w P., zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 25 sierpnia 2014 r. skierowanego do Przedsiębiorstwa Wielobranżowego P. Sp. z o.o. w R. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 06 marca 2014 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank skierowanego do Urzędu Miejskiego w S., zawiadomienia Zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. z dnia 16 września 2013 r. o wszczęciu egzekucji na wniosek Nordea Bank S.A.
Skarżący podał, że B. sp. z o.o. wynajmuje od niego część pomieszczeń, które w przeszłości służyły jemu do prowadzenia działalności gospodarczej. Z tytułu wynajmu tych pomieszczeń uzyskuje przychód w wysokości 6.350 zł brutto miesięcznie. Skarżący załączył ewidencję środków trwałych na rok 2015, kserokopie deklaracji VAT-7 za miesiące od listopada 2014 r. do kwietnia 2015 r., odpis z książki przychodów i rozchodów – sumy 2015 r., odpisy zeznań rocznych podatkowych za 2013 i 2014 r.
Skarżący oświadczył, że prowadzi działalność rolniczą w zakresie uprawy zbóż, przy czym na 25 ha uprawia pszenżyto, na 20 ha pszenicę. W 2014 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości 142.000 zł, w okresie od stycznia do kwietnia 2015 r. w wysokości 110.000 zł.
Wnioskodawca podał, że ma zaciągnięte następujące kredyty:
- - kredyt obrotowy w NORDEA BANK S.A., wysokość kapitału do spłaty 103.703,54 zł, kredyt wymagalny natychmiast,
- - pożyczka w ING Bank Śląski S.A. – wysokość kapitału do spłaty na dzień 30.04.2015 r. 149.299,11 zł, obciążenie miesięczne 2.515,32 zł,
- - kredyt obrotowy nieodnawialny w BS W.a, wysokość kapitału do spłaty na dzień 31.01.2015 r. wynosi 5.000 zł, spłata kredytu – wymagalny na 30.06.2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie wykazał, że w jego sytuacji zachodzą przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sąd wyjaśnił, że z uzyskanych od skarżącego informacji wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą, pracuje, oraz że prowadzi gospodarstwo rolne, natomiast jego żona nie uzyskuje żadnych przychodów. Małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej małżeńskiej i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. 52.5452 ha i las o pow. 4,7 ha. Skarżący podał, że poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w 2014 r. w wysokości 142.000 zł, natomiast w okresie od stycznia do kwietnia 2015 r. poniósł koszty w wysokości 110.000 zł. Sąd wskazał, że pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wyjaśnił natomiast, czy z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w 2014 i w pierwszych miesiącach 2015 r. uzyskał jakieś przychody, jeżeli tak to w jakiej wysokości, nie podał również czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości.
Ze złożonych oświadczeń wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Z załączonych kopii zeznań rocznych podatkowych wynika, że w 2013 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 132.633,35 zł, koszty uzyskania przychodów 348.121,56 zł i strata 215.488,21 zł. W 2014 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 407.941,75 zł, koszty uzyskania przychodów 432.045,82 zł i strata 24.104,07 zł. Ponadto z zeznań rocznych podatkowych wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę dochód skarżącego w 2013 r. wyniósł 11.537,30 zł, z innych źródeł 4.837,07 zł, w 2014 r. dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł 12.468,46 zł, z tytułu emerytury – renty oraz innych krajowych świadczeń 7.516,42 zł, z innych źródeł 1.288,68 zł.
Dalej Sąd wyjaśnił, że z przedłożonych przez skarżącego dokumentów (w tym deklaracji VAT oraz księgi przychodów i rozchodów) wynika, że w 2013, 2014, w okresie od stycznia do grudnia 2015 r. poniósł stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto wskazał, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego, spłaca on ratę kredytu z uzyskiwanych z tytułu działalności gospodarczej przychodów. Z załączonych przez wnioskodawcę kopii dokumentów wynika, że spłaca pożyczkę zaciągniętą w ING Bank Śląski, rata w wysokości 2.515,32 zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że kredyty zaciągał na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż wobec skarżącego prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, w wyniku których został zajęty majątek oraz rachunki bankowe. Jednakże zajęcie majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż wnioskodawca nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, dzierżawić nieruchomości i korzystać z pojazdów mechanicznych.
Zdaniem Sądu skoro skarżący określił koszty miesięcznego utrzymania na kwotę 2.650 zł, natomiast wynagrodzenie brutto skarżącego wynosi 1.750 zł to, wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem przeznacza również środki uzyskane z przychodów z działalności rolniczej i gospodarczej.
Odnosząc się zaś do B. sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że skarżący na wcześniejszym etapie postępowania stwierdził, że jest pracownikiem i prokurentem tego przedsiębiorcy, 100% udziałów spółki należy do syna (por. karta nr 30 akt sądowych). Skarżący oświadczył, że spółka B. prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości 6.350 zł brutto miesięcznie. Sąd zauważył, że utworzenie podmiotu gospodarczego B. sp. z o.o. (porównując przychody za rok 2010 z przychodami za rok 2009), zbiega się z umniejszeniem przychodów osobistych skarżącego osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej o 2.080.926,82 zł (por. postanowienie dotyczące prawa pomocy wydane w sprawie prowadzonej pod sygn. akt III SA/Po 33/11).
Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Poznaniu skarżący zażądał jego uchylenia. Podniósł, że sytuacja finansowa jego i małżonki "znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd" jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, któremu uległ i obecnie jest na rencie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji fakt osiągania przez skarżącego dochodów z różnych źródeł, posiadanie znacznego majątku i umiejętność jego skutecznego wykorzystania, jak również zdolność do spłaty innych zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów, a przy tym bierność skarżącego odnośnie przedstawienia przychód z działalności rolniczej w 2014 r. oraz w pierwszych miesiącach 2015 r. wykluczały zaliczenie go do osób, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przeprowadzona przez Sąd analiza, słusznie doprowadziła go do konkluzji, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków finansowych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania sądowego.
Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji bardzo szczegółowo zebrał informacje. Wykorzystał te, płynące z dosłanych dokumentów, jak i bardzo dokładnie przeanalizował akta sprawy, wyciągając trafne konkluzje. Natomiast podnoszone w zażaleniu na sporne postanowienie twierdzenia, że "sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd sytuacji" są gołosłowne. Podatnik nie poparł ich ani żadnym uzasadnieniem ani żadnymi dokumentami. Nie pozwala to zatem na podjęcie kontroli zażaleniowej w ramach niniejszego postępowania.
Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie