Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r., III SA/Wa 552/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R. G. (dalej: skarżący) przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2014 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne.
2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że we wniosku skarżący wskazał, iż z działalności gospodarczej osiąga dochód około 8.900 zł miesięcznie. Ma na utrzymaniu niepracującą żonę, trójkę swoich dzieci, przy czym jedna z córek ma dwójkę swoich dzieci, dodatkowo pomaga finansowo sparaliżowanej i chorej teściowej. Zaznaczył, że toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne, a rachunki bankowe zostały zajęte, dlatego nie może przedstawić z nich wyciągów.
Powyższym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r. sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wskazał, że mimo wezwania skarżący nie przedstawił stosownych dokumentów i nic nie wiadomo na temat poziomu jego wydatków na utrzymanie się, a jest to kluczowa kwestia.
W zażaleniu skarżący podniósł, że złożył oświadczenie o stanie rodzinnym i dochodach oraz przedstawił wszystkie dokumenty, które mógł uzyskać. W związku z zajęciem rachunków bankowych nie może wygenerować nawet wyciągu bankowego. W tej sytuacji nieprzyznanie prawa pomocy w istocie zamyka mu drogę do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
- 3. Trafnie sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie przedstawił wszystkich wymaganych informacji o swojej sytuacji finansowej. W dniu 3 kwietnia 2015 r. skarżący odebrał wezwanie z sądu, w którym sąd wezwał skarżącego do przedstawienia w terminie siedmiu dniu pod rygorem oddalenia wniosku informacji dotyczących m.in.:
- - wskazania dochodów osiągniętych przez rodzinę skarżącego w 2014 r. i 2015 r.,
- - wyciągów z rachunków bankowych,
- - odpisów zeznań podatkowych,
- - oznaczenia wszystkich źródeł utrzymania w ciągu ostatnich trzech miesięcy,
- - wskazania i udokumentowania innych okoliczności, z których wynika konieczność przyznania prawa pomocy (ponoszenie przymusowych wydatków, szczegółowa kalkulacja kosztów życia, wskazanie niezbędnych wydatków na poratowanie zdrowia, należności, do zapłaty których strona jest zobowiązana).
Skoro skarżący w skardze wnosił o zwolnienie z kosztów to sąd skarżącego pouczył, że należy wnieść wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu i załączyć stosowne dokumenty. Sąd wymienił te dokumenty, nazywając je konkretnie, a także dając skarżącemu furtkę do dosłania wszelkich innych dokumentów, które wskazywałyby na spełnienie przez skarżącego przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wywiązał się z obowiązku dostarczenia dokumentów, mimo, że w wezwaniu widniało wyraźne pouczenie, iż w razie nieprzesłania dokumentów – wniosek zostanie rozpatrzony negatywie.
Skarżący wskazał, że nie może przedstawić wyciągów z rachunków bankowych bowiem te zostały zajęte. Jednakże nie wyjaśnił, co uniemożliwiło mu przesłanie pozostałych wymaganych dokumentów. Nie dostarczył ani kopii deklaracji podatkowych, o które był proszony, ani nie wyjaśnił dlaczego tego nie zrobił. Nie przedstawił żadnych faktur za media, nie przedstawił kalkulacji kosztów życia. Nie wskazał również wysokości pomocy, jakiej udziela schorowanej teściowej. Nie przedstawił żadnych zaświadczeń dotyczących jej chorób, ani żadnych faktur na leki. Skarżący nie przedstawił również wyciągów bankowych córki, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie. W wyniku tego nie wiadomo, czy córka na dwójkę dzieci otrzymuje jakieś świadczenie alimentacyjne, czy nie.
Sąd nie wie, jakie są koszty utrzymania wnuków. Sąd oczekiwał dokumentów, na których mógł się oprzeć. To, jakie skarżący ma zobowiązania jest bardzo ważne, ale jest to tylko jedna strona medalu. By sąd mógł przeanalizować sytuację skarżącego i opisać ją w uzasadnieniu rozstrzygnięcia niezbędne są dokumenty, których skarżący nie przedstawił. Bez dokumentów sąd nie może stwierdzić, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy.
Niezasadnie skarżący zarzuca sądowi pierwszej instancji zamknięcie drogi do sądu. W istocie z akt sprawy wynika, że skarżący nie dołożył należytej staranności, by przygotować dokumenty, które dałyby sądowi argumenty przemawiające za przyznaniem prawa pomocy. Mimo wezwania o dosłanie konkretnych dokumentów – nie dostarczył ich. Nie wyjaśnił również dlaczego tego nie zrobił. Wskazał to tylko w przypadku rachunków bankowych. O pozostałych dokumentach nie wypowiedział się.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy jest przyznawane, gdy osoba o nie wnioskującą "wykaże" spełnienie przesłanek. Wykazanie wiąże się z przedstawieniem dokumentów, dołożeniem staranności, by je przygotować i przedstawić. To strona powinna przedstawić dokumenty, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku. Jak Naczelny Sąd Administracyjny podniósł z postanowieniu z dnia 14 października 2015 r., II FZ 754/15: Sąd jest zobowiązany przyznać prawo pomocy stronie, gdy wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. To na stronie ciąży obowiązek "wykazania", czyli przedstawienia dokumentów popierających podnoszone twierdzenia.
Wobec nieprzedłożenia dokumentów wymienionych w odebranym wezwaniu, sąd pierwszej instancji nie mógł postąpić inaczej, jak tylko odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postąpił zgodnie z pouczeniem zawartym w odebranym wezwaniu – oddalił wniosek.
4. Reasumując, prawidłowo ustalając powyższe wątpliwości co do stanu majątkowego skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie stwierdził, że skarżący nie wykazał zasadności przyznania mu prawa pomocy, do czego był zobowiązana w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.