Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał B. B. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Sąd stwierdził, że skarżący spełnia wyłącznie wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata z urzędu. Sytuacja finansowa strony nie jest na tyle trudna, aby uniemożliwiła poniesienie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o pow. 6,68 ha fiz., z której może czerpać pożytki. Majątek nieruchomy nie przynosi stronie korzyści finansowych. Skarżący ma zapewnione własne, stałe źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie 1.877,69 zł brutto (1.664,10 zł netto). Od marca 2013 r. kwota ta uległa zmniejszeniu z powodu egzekucji administracyjnej, jednakże w dalszym ciągu nie jest na tyle niska, aby uznać, że uiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi w wysokości 100 zł przekracza jego możliwości płatnicze i mogłoby poskutkować powstaniem uszczerbku w koniecznych potrzebach jego gospodarstwa domowego.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W ocenie Sądu, obecna sytuacja finansowa strony nie jest natomiast na tyle trudna, aby uniemożliwić poniesienie wskazanych kosztów postępowania sądowego.
Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie wnosząc o zmianę pkt 2 poprzez zwolnienie od wpisu. Powołała się na trudną sytuację finansową, niską emeryturę oraz potrzebę remontu pomieszczenia, w którym zamieszkuje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Artykuł 252 p.p.s.a. stawia zaś wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenia strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
Wnioskodawca ma więc obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny.
Należy również wziąć pod uwagę, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanego z ich udziałem, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnej zasady prawa do sądu, dla osób których sytuacja materialna powoduje, że nie mogą one ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu dla siebie i rodziny.
Analiza przedstawionego stanu faktycznego wykazała, że sytuacja majątkowa skarżącego nie jest na tyle trudna, żeby nie mógł on ponieść kosztów postępowania sądowego. W swoim zażaleniu powołuje się na trudną sytuację finansową związaną z niską emeryturą oraz koniecznością remontu pomieszczenia, w którym zamieszkuje. Należy, jednak, zauważyć, że wysokość wpisu w tej sprawie wynosi 100 zł. Sytuacja wygląda podobnie w przypadku innych spraw strony.
Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz posiada nieruchomość. Otrzymuje emeryturę, która umożliwia mu wsparcie finansowe niepracującej córki. Dodatkowo, sam utrzymuje się z otrzymywanych pieniędzy, opłacając rachunki za mieszkanie.
W związku z powyższym, nie można uznać, że skarżący jest osobą niezamożną, której należy przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Gospodarstwo rolne może stać się źródłem dochodu strony i może stanowić zabezpieczenie w przypadku wzięcia kredytu, czy też zaciągnięcia pożyczki.
Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych taki dostęp uniemożliwia. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, że skarżący nie spełnia tych przesłanek w stopniu, który uzasadniałby przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie skarżący może sfinansować swój udział w postępowaniu sądowym bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny.
Dodatkowo należy wskazać, że stronie Sąd pierwszej instancji przyznał prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata.
Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.