Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt: I SA/Łd 373/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił T.W. (strona skarżąca) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2018 r., w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r., oraz wysokości odsetek w nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy za okres od stycznia do grudnia 2014 r.
W dniu 17 maja 2018 r. strona skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2018 roku. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że obowiązek uiszczenia zobowiązania podatkowego w kwocie wskazanej w zaskarżonej decyzji spowoduje ogromny uszczerbek majątkowy dla podatniczki i konieczność zadłużenia, gdyż nie dysponuje ona taką kwotą. Dodano, że powyższe doprowadzi do sparaliżowania działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmawiając skarżącej wstrzymania wykonania decyzji wskazał, że stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.,) - dalej p.p.s.a., warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez sąd jest wykazanie przez stronę we wniosku o wstrzymanie wykonania okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Uzasadnienie wniosku w tym przedmiocie winno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione. W ocenie Sądu, w uzasadnieniu wniosku nie wskazano żadnych, konkretnych okoliczności mogących świadczyć o tym, że z wykonaniem zaskarżonej decyzji łączy się niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sformułowane przez stronę skarżącą we wniosku hasłowe uzasadnienie wniosku nie wypełnia obowiązku wnioskodawcy wykazania okoliczności lub konkretnych zdarzeń przemawiających za jego uwzględnieniem stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji, wskazując na powyższą regulację Sąd postanowił o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o jego uchylenie w całości. Zarzuciła mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, iż nie występują przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mimo iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody wykonaniem tego rozstrzygnięcia.
Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu zażalenia podniesiono między innymi, że Sąd powinien był rozpoznając wniosek skarżącej uwzględnić okoliczności odnoszące się do jej sytuacji materialnej, które wynikają z akt sprawy. W ocenie skarżącej nie jest prawidłowe twierdzenie, że decydując o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może opierać się jedynie na treści wniosku.
Ponadto w zażaleniu podniesiono, że konieczność wykonania decyzji przed końcem jej sądowej kontroli będzie skutkować wszczęciem egzekucji, zadłużeniem podatniczki oraz paraliżem prowadzonej przez nią działalności. Jednocześnie wskazano na wielkość osiągniętych przez skarżącą dochodów w 2015r., i 2016 r., a także przedstawiono jej stan majątkowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. W myśl art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu ani czynności organu administracji publicznej będących przedmiotem skargi. Jednak ustawodawca w art. 61 § 3 i 4 p.p.s.a. dopuścił możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny, na zasadach wynikających z art. 61 § 1 i 4 p.p.s.a. Oznacza to, że sąd administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji jedynie na wniosek strony oraz pod warunkiem spełnienia choć jednej z dwóch wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek, to jest przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wbrew stanowisku skarżącej, wykładnia art. 61 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest uprawniony do samodzielnego szukania okoliczności spełniających kryteria przyznania wnioskowanej ochrony. Normy art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez wskazanie, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek skarżącego, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych przesądzają, że sąd nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie.
Pogląd ten jest w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolity, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejsze zażalenie w pełni go podziela (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, czy 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13, wszystkie orzeczenia dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zatem uznać, że to strona skarżąca w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego we wniosku kierowanym do sądu powinna przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinna wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem tego aktu przed zakończeniem postępowania jego sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 roku, I FSK 1778/14). W świetle powyższych uwag należało uznać, że skarżąca we wniosku kierowanym do sądu poprzez niepoparte żadnymi dokumentami twierdzenie, że uiszczenie wynikającej z zaskarżonej decyzji kwoty zobowiązania podatkowego spowoduje ogromny uszczerbek majątkowy podatniczki, konieczność zadłużenia oraz sparaliżuje prowadzenie przez nią działalności gospodarczej, nie wykazała w sposób pozwalający na uwzględnienie wniosku, istnienia okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że wysokość wynikającego z zaskarżonej decyzji zobowiązania jest znaczna, jednak aby sąd mógł wstrzymać wykonanie tej decyzji konieczne było wskazanie przez stronę konkretnych informacji, potwierdzonych stosownymi dokumentami, wskazujących spełnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Skarżąca takich informacji nie przedstawiła. Oczywistym też jest, że każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata tych należności będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Odnosząc się do wskazanych w zażaleniu okoliczności, takich jak wysokość osiąganych przez skarżącą w latach 2015 i 2016 dochodów czy wskazanie składników majątku skarżącej, które w ocenie autora zażalenia, miały uzasadniać spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wskazać, że ich przedstawienie na tym etapie postępowania należy uznać za spóźnione, a przez to bezskuteczne dla udzielenia stronie wnioskowanej ochrony. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przytoczenie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu dopiero w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymania jego wykonania z uwagi na brak uzasadnienia przez stronę wniosku, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, nawet w przypadku wystąpienia tych przesłanek (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2010 r., II OZ 676/10).
Działanie odmienne prowadziłoby do naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego oraz do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Postępowanie zażaleniowe ma zaś na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a., a nie ponowne rozpoznanie w tym wypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Omawiane okoliczności mogą zostać podniesione w ewentualnym kolejnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skierowanym do sądu w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanej ochrony prawnej. Z tej przyczyny, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.