Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 203/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek Z. Z. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Renaty Kanteckiej, Wojciecha Czajkowskiego, Tadeusza Piskozuba od rozpoznania sprawy.
W motywach rozstrzygnięcia wyjaśniono, że skarżący na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. wniósł o odroczenie rozprawy, do czasu rozstrzygnięcia jego skargi na bezczynność organu – Starosty E. Wniosek ten został złożony w formie pisemnej. Z uzasadnienia treści wniosku wynikało, że skarżący złożył skargę na bezczynność organu. Odpis tej skargi skarżący dołączył do wniosku o odroczenie rozprawy. Sąd w składzie Sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędzia WSA Renata Kantecka postanowił oddalić wniosek o odroczenie rozprawy.
Następnie skarżący złożył wniosek o doręczenie uzasadnienia postanowienia oddalającego wniosek o odroczenie rozprawy na piśmie. Sąd po naradzie, poinformował strony o treści art. 163 § 1 i art. 194 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej P.p.s.a.). Następnie skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w dniu dzisiejszym. Wniosek ten uzasadnił tym, że ograniczono jego prawo do obrony, naruszono art. 45 Konstytucji RP, wskazując na ograniczenie prawa do Sądu. Ponadto wskazał, że Sąd odmawiając doręczenia mu uzasadnienia, pozbawił go prawa złożenia zażalenia, czym naruszył gwarantowane prawem złożenie zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Sąd pierwszej instancji uznając wniosek o wyłączenie sędziów za niezasadny wskazał, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy.
Sąd zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie nie wydano postanowienia w przedmiocie odmowy doręczenia skarżącemu na piśmie uzasadnienia postanowienia Sądu oddalającego jego wniosek o odroczenie rozprawy. Wskazując przepisy art. 163 § 1 i art. 194 P.p.s.a. Sąd podał jednak przyczyny prawne, które uniemożliwiły uwzględnienie takiego wniosku. Z cytowanych przez Sąd przepisów wprost wynika, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, których przedmiotem jest m. in. odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku. Postanowienia ogłoszone na rozprawie sąd uzasadnia, gdy podlegają one zaskarżeniu i doręcza stronom.
Sąd nie uzasadnia i nie doręcza stronom uzasadnienia, gdy nie podlegają one zaskarżeniu. Wskazano, że merytoryczna analiza przyczyn oddalenia wniosku o odroczenie rozprawy może być zawarta tylko i wyłącznie w uzasadnieniu wyroku. Natomiast zarzut skarżącego w przedmiocie ograniczenia jego prawo do obrony, w związku z oddaleniem jego wniosku o odroczenie rozprawy, może być podnoszony ewentualnie w skardze kasacyjnej, od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał okoliczność tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwość co do bezstronności sędziów orzekających w tej sprawie i uznał wniosek o wyłączenie sędziów za bezzasadny.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący wskazał, że powziął wątpliwości o bezstronności sędziów wobec oddalenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia o oddaleniu wniosku o odroczenie rozprawy, słusznie powołując się na naruszenie art. 45 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa do Sądu. Zdaniem skarżącego, oddalenie jego wniosku o odroczenie rozprawy miało związek z wcześniejszymi wnioskami w sprawie, w tym zwłaszcza z wnioskiem o wyłączenie sędziego Tadeusza Piskozuba. Wniosek taki złożył skarżący w związku z faktem, że przed Sądem Okręgowym w E. toczy się sprawa z powództwa skarżącego przeciwko Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. W ocenie strony sam fakt zawiśnięcia sporu pomiędzy WSA w Olsztynie a skarżącym stanowi wystarczającą okoliczność, która może budzić wątpliwości co do bezstronności sędziów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter gwarancyjny i stanowi konkretyzację zasady prawa do sądu, wyrażonej w art. 45 Konstytucji RP, zgodnie z którym: "każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd." W postępowaniu sądowoadministracyjnym podstawę do wyłączenia sędziego stanowi zaistnienie bezwzględnych przesłanek (określonych w art. 18 § 1 P.p.s.a.) lub przesłanek względnych (określonych w art. 19 P.p.s.a.). Ostatni z wymienionych przepisów stanowi, iż niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W piśmiennictwie wskazuje się, że "przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy.
Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony." (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania pozaprawnych przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.
Podkreślić należy, że wniosek strony o wyłączenie sędziego odpowiadać musi określonym w ustawie rygorom formalnym, zwłaszcza, stosowanie do art. 20 P.p.s.a., musi zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające przyczyny wyłączenia. W związku z powyższym, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia zaistnienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego.
Zgodnie natomiast z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. W niniejszej sprawie sędziowie, których wniosek dotyczy złożyli wymagane oświadczenia, wskazując, że nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość do ich bezstronności (k. 147, 148 i 148 akta sądowych). Wskazać należy, że Sąd Najwyższy na tle analogicznej do art. 19 P.p.s.a. regulacji art. 49 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296) zauważył, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego przez niego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, publ.: OSNC 1972, nr 3, poz. 55).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów nie jest poparty żadnymi konkretnymi faktami. Wskazać należy, że kwestia oddalenia wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów była już raz rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd orzekający w tym postępowaniu w pełni popiera poglądy wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 172/12. W szczególności należy podzielić pogląd, że ocena skarżącego wyrażona w zażaleniu jest czysto subiektywna.
Skarżący powołał się jedynie na fakt, że przed Sądem Okręgowym w E. toczy się sprawa z jego powództwa przeciwko Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Ponadto w żaden sposób nie podważono wiarygodności złożonych przez Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Olsztynie oświadczeń o braku podstaw do wyłączenia od orzekania w sprawie skarżącego.
Wobec powyższego należy uznać, że zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów orzekających w niniejszej sprawie.
Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie należało oddalić jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.