Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, powołując się na art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a), odmówił K. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 lutego 2007 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r.
W uzasadnieniu WSA podkreślił, że z informacji podanych przez stronę wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo z żoną, córką i synem. Miesięczne wynagrodzenie żony z tytułu stosunku pracy wynosi brutto 1000 zł, natomiast skarżący zarabia brutto 1200 zł. Nie posiada rachunków bankowych, zasobów pieniężnych, nieruchomości, ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą 2.257,83 zł. Z nadesłanego później zaświadczenia z zakładu pracy wynika, że skarżący zarabia 1.332,30 zł netto.
Postanowieniem z dnia 31 lipca 2007 r. Referendarz Sądowy oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw zarzucając:
- 1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię;
- 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez uznanie, że oświadczenie skarżącego są sprzeczne.
Rozpoznając wniosek skarżącego Sąd I instancji stwierdził, że strona nie wykazała przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.
Wpis sądowy w przedmiotowej sprawie jest konsekwencją zbycia nieruchomości o łącznej kwocie 2.405.000,00 zł. Osoba zamierzająca wytoczyć sprawę lub biorąca udział w sprawie winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i nie powinna uszczuplać swojego majątku, a przeciwnie winna gromadzić środki potrzebne na pokrycie przewidywanych kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie może prowadzić do sytuacji, w której strona realizuje swoje potrzeby w zakresie przekraczającym potrzeby koniecznego utrzymania, a koszty prowadzonego przez nią postępowania sądowego ponosi społeczeństwo.
Strona zaskarżyła powyższe postanowienie w całości zarzucając mu: błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcie poprzez uznanie, że skarżący nie jest osobą, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie.
Mając na uwadze wymienione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Autor zażalenia nie przychylił się do wykładni zastosowanej przez WSA dotyczącej art. 246 § 1 p.p.s.a., polegającej na konieczności przewidywania kosztów sądowych, czynienia przez stronę oszczędności i niezbywania majątku. Takie stanowisko jest sprzeczne z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Pełnomocnik podkreślił, że w stosunku do skarżącego toczą się liczne postępowania egzekucyjne, więc w tej sytuacji nie mógł on gromadzić majątku. Do zażalenia dołączono zajęcia egzekucyjne.
Reasumując autor zażalenie podniósł, że skarżący nie posiada żadnych ruchomości oraz nieruchomości. Natomiast uzyskiwane dochody ze stosunku pracy nie wystarczają nawet na pokrycie jego bieżących wydatków.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Rozpoznając sprawę WSA w Krakowie miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.
W przedmiotowej sprawie, w złożonym wniosku podatnik wskazał, że jego dochody z wynagrodzenia za pracę wynoszą łącznie z żoną 2.200 zł (brutto), ponadto nie posiada żadnego mieszkania, ani innych nieruchomości. Z oświadczenia z dnia 15 czerwca 2007 r. wynika, że nie posiada również rachunków bankowych, a miesięczny koszt utrzymania jego rodziny wynosi 2.257,83 zł.
Natomiast z akt sprawy wynika, że skarżący dysponuje nie tylko dochodami z tytułu wynagrodzenia za pracę, ale również osiąga dochód z działalności gospodarczej i posiada majątek w postaci udziału w spółkach - o czym nie wspomniał we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kwota dochodów skarżącego w 2006 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniosła 360.822,09 zł. NSA zauważa ponadto, że w zażaleniu nie wskazano jaka jest aktualnie wysokość należności potrącanych na rzecz prowadzonych postępowań egzekucyjnych.
Z treści art. 252 § 1 p.p.s.a wynika, że Sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i rodzinny oraz otrzymywane dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko dochód otrzymywany z umowy o pracę, lecz także z innych źródeł m.in. z prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z tym, należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zapłata kosztów sądowych nie przekroczy możliwości finansowych skarżących.
Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia, aby WSA w Krakowie naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.