Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Po 660/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek M. J. (dalej "podatnik", "skarżący") o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie os kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżący nie wykazał, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł. W ocenie Sądu, treść złożonego przez skarżącego oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej podatnika i jego rodziców budziła wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym. Brak było możliwości określenia faktycznych źródeł dochodu skarżącego i jego rodziców, poza dochodem uzyskiwanym przez rodziców skarżącego z tytułu umów zlecenia w wysokości ok. 2.550 zł brutto. Sąd podkreślił, że z oświadczenia podatnika wynikało, iż koszty miesięcznego utrzymania jego i pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym członków rodziny wynoszą ok. 2.630 zł. Przy czym skarżący nie wykazał skąd on i jego rodzice uzyskują środki finansowe na pokrycie owych wydatków. Poza tym Sąd wskazał, że skarżący nie czyni starań aby znaleźć źródło dochodu, nie jest zarejestrowany w powiatowym Urzędzie Pracy, natomiast pełni nieodpłatnie funkcję członka zarządu w "Z." sp. z o.o.
Sąd zauważył, że podatnik, mimo wezwania, nie przedłożył zeznań rocznych podatkowych za 2012 r. 2013 r. złożonych przez niego i rodziców, załączył jedynie kserokopie druków PIT-11. Nie przedłożył również wyciągów z rachunków bankowych rodziców, a wskazał jedynie, że on rachunków bankowych nie posiada. Nie wyjaśnił też skarżący czy jego rodzice posiadają jakieś nieruchomości, oszczędności i przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, zgodził się z sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postępowanie skarżącego uniemożliwiło wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Podkreślić należy, że zestawienie kosztów związanych z utrzymaniem rodziny z miesięcznymi dochodami uzyskiwanymi przez rodziców skarżącego z tytułu umów zlecenie prowadzi do wniosku, że skarżący posiadał inne źródła dochodów, o których nie poinformował, ponieważ wydatki przekraczały podany przez niego dochód.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec wybiórczego potraktowania przez skarżącego skierowanego do niego wezwania o uzupełnienie wniosku, przejawiającego się w przedłożeniu jedynie części żądanych dokumentów i informacji, Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości dokonania rzetelnej oceny sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego oraz pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym członków rodziny.
Podkreślić należy, że to w interesie strony, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy leży przedstawienie wszystkich okoliczności uzasadniających jej trudną sytuację materialną, a w razie konieczności – potwierdzenie ich stosownymi dowodami.
Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.