Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał A. P. (zwanemu dalej "Skarżącym") prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Sąd wskazał, że na obecnym etapie postępowania na koszty sądowe w badanej sprawie składa się wpis od skargi w kwocie 500 zł. Natomiast w razie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez stronę opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł.
Sąd miał na uwadze także fakt, że przedmiotem kontroli Sądu są obecnie 3 decyzje w tożsamym przedmiocie zaskarżone przez Skarżącego. Zatem łączna kwota wpisów od skarg wyniosłaby 1500 zł. Zdaniem WSA, kwota ta przewyższa możliwości płatnicze Skarżącego. Jednak przedstawiona przez Skarżącego sytuacja rodzinna i majątkowa nie jest na tyle zła, aby istniała konieczność zniesienia obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w pełnym zakresie. Skarżący dysponuje stałym dochodem z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości przekraczającej 2.000 zł.
Sąd nie zgodził się z argumentacją sprzeciwu, w której Skarżący polemizuje ze stałością dochodów w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wynika z przedłożonych zaświadczeń i oświadczenia Skarżącego z dnia 20 maja 2015 r. jego stałe dochody oscylują na wskazanym poziomie. W jednych miesiącach mogą być wyższe, a innych niższe, ale średnio wynoszą ok. 2000 zł. Nadto, rodzina otrzymuje również świadczenia rodzinne w stałej kwocie 477 zł miesięcznie. Na podobnej wysokości kształtował się dochód rodziny Skarżącego w 2014 r. Z zestawienia nadesłanych zaświadczeń wynika bowiem, że łączny przychód Skarżącego i jego małżonki wyniósł 28.964,23 zł. Rodzina ma przy tym zapewnione warunki mieszkaniowe (nowy dom znacznej wartości o powierzchni 350 m2) i nie wykazuje żadnych problemów z regulowaniem bieżących zobowiązań i należności.
Zatem stały miesięczny dochód i majątek Skarżącego (dom, samochód) w zestawieniu z wydatkami, których Skarżący nie precyzuje, wskazując jedynie na sumę comiesięcznych rachunków w kwocie 350 zł, pozwala uznać, że Skarżący i jego rodzina mają zapewnione niezbędne warunki utrzymania gospodarstwa domowego, a przy właściwym ich gospodarowaniu mogą ponieść ciężar części kosztów postępowania sądowego. Koszty sądowe nie mogą zaś być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") przez odmowę zwolnienia od konieczności uiszczenia opłaty od skargi, w sytuacji, gdy przedstawił wszystkie dokumenty potwierdzające zasadność wniosku.
Skarżący zgodził się ze stanowiskiem Sądu, że powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego. Jednak przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia w zasadzie całkowicie pominięte zostały konsekwencje płynące z faktu, że zmuszony został do zaskarżenia łącznie trzech decyzji, co powoduje, że w tym samym czasie zmuszony jest ponieść koszty w trzech sprawach, a nie jednej. Osiągane zaś dochody, co potwierdziły wszystkie dokumenty, które złożył na wezwanie Sądu jednoznacznie dowodzą, że z ledwością jest w stanie zapewnić utrzymanie rodziny na minimalnym poziomie.
W ocenie Skarżącego, oburzający jest zarzut, że niewłaściwie gospodaruje posiadanymi środkami. Z uwagi na wysokość osiąganych dochodów nie jest w stanie inaczej nimi gospodarować. Z uwagi na źródło dochodów Skarżącego - działalność gospodarczą, trudno mówić o stałym źródle dochodu, a okres wakacyjny znacznie obniża i tak mizerne dochody jakie osiąga z tej działalności.
Nadmierna wysokość kosztów sądowych w sprawie może być potraktowana jako ograniczenie prawa do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy przede wszystkim zaznaczyć, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 p.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w którym mowa o przyznaniu prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, wynika w sposób jednoznaczny, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy. Z zawartego w tym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Skarżący przedstawił dokumenty obrazujące jego sytuację majątkową i rodzinną. Wynika z nich, że uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla Skarżącego i jego rodziny. Wprawdzie żona Skarżącego jest na urlopie wychowawczym, jednak dochody Skarżącego wynoszą ok. 2000 zł, zaś rodzina otrzymuje świadczenia rodzinne w kwocie 477 zł miesięcznie. Rodzina płaci bieżące zobowiązania i posiada dom.
Dokumenty zaoferowane przez Skarżącego zostały ocenione przez Sad pierwszej instancji, który zwolnił stronę od uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Ocena ta, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, została przeprowadzona w sposób prawidłowy i należycie uzasadniona.
Należy jedynie dodać, że w zażaleniu Skarżący nie przedstawił popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność jeszcze większego wsparcia ze strony Budżetu Państwa. Do zażalenia nie dołączył żadnych załączników.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
[pic]