Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt I Sa/Gd 1439/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił D. D. (dalej: podatnik, skarżący) przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący, pomimo wezwania do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób niewiarygodny, budzący wątpliwości, powołując i dokumentując jedynie te okoliczności, które potwierdzają jego trudną sytuację finansową.
Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, na ich utrzymaniu pozostają dwie córki. Dochody osiągane przez małżonków ze stosunku pracy wynoszą łącznie średnio 2.399,88 zł netto miesięcznie. Ponadto posiadają mieszkanie o powierzchni 35 m². Żona podatnika na dzień 14 marca 2013 r. na rachunku bankowym prowadzonym przez B. [...] zgromadziła środki w kwocie 529,02 zł. Wysokość stałych miesięcznych wydatków małżonków kształtuje się na poziomie 861,02 zł, a kwota należności z tytułu opłat eksploatacyjnych za mieszkanie (po uwzględnieniu gazu za 2012 r. oraz wody za II półrocze 2012 r.) wynosiła 2.259,10 zł.
Sąd zauważył, że z analizy operacji dokonanych za pośrednictwem rachunku bankowego żony podatnika wynika, że jest ona posiadaczką drugiego konta, które w styczniu 2013 r. zasiliła kwotą 1.850 zł, w lutym 2013 r. – 910 zł, a do 14 marca 2013 r. – 1.500 zł. Wyciąg ten nie został przedłożony w sprawie, co skutkuje niemożliwością ustalenia jakimi faktycznie środkami pieniężnymi małżonkowie dysponują i czy posiadają oszczędności, które mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym Sąd uznał, że brak jest podstaw aby uznać skarżącego za osobę ubogą, która nie może ponieść niezbędnych kosztów sądowych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że Sąd dokonał błędnej oceny jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Podatnik wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych co udowodnił przedstawiając obszerną dokumentację dotyczącą jego sytuacji materialnej. Skarżący zauważył, że Sąd mógł ponownie wezwać go do uzupełnienia wniosku skoro powziął wątpliwości co do zupełności oświadczenia podatnika. Końcowo skarżący wniósł raz jeszcze o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to, bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, zgodził się z sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postępowanie skarżącego uniemożliwiło wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Nie przedkładając dokumentów i informacji do których był zobowiązany, podatnik nie dał szansy sądowi na dokonanie pełnej oceny jego możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia czy w ogóle, a jeśli tak, to w jakiej części jest on w stanie uiścić koszty sądowe.
W niniejszej sprawie należy podzielić pogląd sądu pierwszej instancji, że skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową i finansową nierzetelnie, jego oświadczenie było niewiarygodne, budzące uzasadnione wątpliwości, jak również sprzeczne z ustaleniami dokonanymi z uwzględnieniem dokumentów przedłożonych w sprawie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podatnik mógł przewidzieć, że niedopełnienie obowiązku współdziałania z sądem administracyjnym i niezłożenie stosownych dokumentów będzie skutkowało odmową przyznania prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.