Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2081/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu i. sp. z o.o. z siedzibą w G. (zwanej dalej: "spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że spółka wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych wskazała, że na skutek działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K., zablokowano jej wszystkie konta bankowe, uniemożliwiając tym samym pozyskanie i dysponowanie środkami pieniężnymi. Komornicy zajęli również wszystkie środki ruchome strony. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o majątku i dochodach wynikało zaś, że jej kapitał zakładowy wynosi 6.000.000 zł, a wartość środków trwałych 2.024.729,36 zł. W ostatnim roku obrotowym skarżąca poniosła stratę w wysokości 373.575,72 zł. Spółka oświadczyła, że na rachunku bankowym w [...] S.A. [...] nie posiada żadnych środków pieniężnych.
Mimo dwukrotnego wezwania skarżącej do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących jej sytuację finansową, spółka nie udzieliła odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach rozstrzygnięcia nie dostrzegł przesłanek warunkujących zwolnienie strony od kosztów sądowych w oparciu o art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Sąd podkreślił, że oświadczenia spółki nie były wystarczające by orzec o przyznaniu prawa pomocy. Skarżąca nie dostarczyła zaś jakiegokolwiek materiału dowodowego, na podstawie którego możliwe byłoby dokonanie analizy stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony.
W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i zwolnienie jej od kosztów sądowych. Dodatkowo w piśmie z dnia 18 maja 2015 r. skarżąca oświadczyła, iż podtrzymuje zażalenie "z powodu rażącego naruszenia prawa".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i należycie uzasadnić podstawę żądania. Zadaniem podmiotu wnioskującego o prawo pomocy jest zatem przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności usprawiedliwiających odstąpienie od obowiązku pokrycia kosztów sądowych. Obowiązkiem Sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W przedmiotowej sprawie przede wszystkim zwrócić uwagę należy na brak możliwości dokonania oceny rzeczywistej kondycji finansowej skarżącej. Wobec wątpliwości co do sytuacji majątkowej strony najpierw referendarz sądowy, a następnie sąd, działając w oparciu o art. 255 p.p.s.a., rozpoczął postępowanie wyjaśniające występując do skarżącej o przedłożenie odpowiednich dokumentów i udzielenie dodatkowych informacji w tym zakresie (zob. zarządzenia: referendarza sądowego z dnia 20 sierpnia 2014 r. – k. 19-20 i sędziego sprawozdawcy z dnia 17 lutego 2015 r. - 41 akt sądowych). Skarżąca jednak w ogóle nie zareagowała na przedmiotowe wezwania, wypełniając jedynie formularz PPPr.
Co więcej mając świadomość, że jej bierna postawa w istocie zadecydowała o niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciu w kwestii zwolnienia od kosztów sądowych – nawet na etapie zażalenia nie podjęła próby wyjaśnienia i doprecyzowania jej sytuacji materialnej, poprzestając na stwierdzeniu o rażącym naruszeniu prawa przez Sąd pierwszej instancji.
Podkreślenia wymaga, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, która nie przedstawia żądanych informacji musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jej postępowania. W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego dostarczonego przez stronę, który może – tak jak w niniejszej sprawie – okazać się niewystarczający dla wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.