Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 października 2007 r., sygn. I SA/Kr 297/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 5 stycznia 2006 r., nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2005 r.
Podano, że w dniu 29 sierpnia 2007 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia Referendarza Sądowego WSA w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2007 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając sprzeciw, skarżący powołał się na swobodę orzekania Sądu oraz na swoje położenie "w aspekcie materialnym i niematerialnym", co jego zdaniem miałoby uzasadniać całkowite zwolnienie od kosztów.
Rozpatrując wniosek, WSA w Krakowie odmówił prawa pomocy, powołując się na regulację zawartą w art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: P.p.s.a.) oraz art. 84 Konstytucji RP. Uzasadniając postanowienie wskazano, że skarżący w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, iż łączny dochód jego rodziny wynosi 2.364,59 zł miesięcznie (w tym 1.686,71 zł stanowi dochód z renty skarżącego, a 677,88 zł emerytura jego żony) oraz że ponosi on same straty związane z posiadaniem majątku w C. W ocenie Sądu, miesięczny dochód netto w kwocie powyżej 2.000 zł, pomniejszony o ponoszone koszty utrzymania w wysokości około 700 zł miesięcznie, jest wystarczającym źródłem pokrycia koniecznego wpisu od skargi kasacyjnej (a nawet kosztów opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie wyroku) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny.
W zażaleniu od tego postanowienia, skierowanym do NSA, skarżący wniósł o zmianę tegoż postanowienia "na korzyść wnioskodawcy, tj. skarżącego i objęcia pomocą materialną w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych z wyznaczeniem pełnomocnika z urzędu". Uzasadniając zażalenie, skarżący powołał się na postanowienia "Polskiej Karty Praw Ofiar", podając, że zawiera ona "sprecyzowane powinności organów sprawiedliwości, w tym zabezpieczenie z urzędu nieodpłatnie pomocy prawnej, materialnej (...)".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalając wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., normujący przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wskazał, że strona jest w stanie ponieść koszt wpisu od skargi kasacyjnej, a nawet wniosku o uzasadnienie wyroku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Należy zwrócić uwagę, że przedmiotowy wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych z dnia 25 czerwca 2007 r. w rubryce nr 4 zawiera stosowne podkreślenie "zwolnienie od kosztów sądowych", brak natomiast skreślenia któregokolwiek z pozostałych punktów tej rubryki. Również w sprzeciwie z dnia 29 sierpnia 2007 r., znajduje się wniosek o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Podobnie zażalenie z dnia 12 listopada 2007 r. zawiera m.in. wniosek skarżącego "objęcia pomocą materialną w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych z wyznaczeniem pełnomocnika z urzędu".
Rozpoznając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd powinien uwzględnić, że rozpatrywana sprawa znajduje się obecnie na etapie postępowania międzyinstancyjnego, a strona wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożyła również wniosek o uzasadnienie wyroku z dnia 21 czerwca 2007 r. Zgodnie z art. 175 § 1 P.p.s.a., skargę kasacyjną powinien sporządzić adwokat lub radca prawny, z zastrzeżeniem § 2 i 3 w.w. artykułu. Tym samym przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić nie tylko koszt wpisu od skargi w wysokości 100 zł, czy opłaty kancelaryjnej od złożonego wniosku o uzasadnienie wyroku - 100 zł, ale także konieczność poniesienia przez stronę kosztów ustanowienia adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego i rozstrzygnąć na podstawie przepisu normującego przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Dodatkowo należy zauważyć, że Sąd I instancji, w razie gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien skorzystać z uprawnienia jakie mu daje art. 255 P.p.s.a. i wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych, dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zaskarżone postanowienie Sąd wydał natomiast wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Kierując się wyżej wymienionymi względami Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.