Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 806/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę S. S. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14 września 2011 r. w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia. Tym samym postanowieniem Sąd I instancji oddalił wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej w skrócie "p.p.s.a.", bowiem została wniesiona od orzeczenia organu I instancji i – jako taka – jest skargą niedopuszczalną. Skarżącemu wyjaśniono w uzasadnieniu postanowienia, iż zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich.
Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).
W zakresie natomiast odmowy przyznania prawa pomocy Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 247 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu orzeczenia, skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. W niniejszej sprawie wbrew pouczeniu zawartym w postanowieniu organu I instancji o przysługującym zażaleniu, wniesiono skargę do sądu administracyjnego, narażając się na zarzut pominięcia toku instancji w zaskarżaniu orzeczenia. W takich okolicznościach – zdaniem Sądu I instancji – skarga jest skargą oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a.
W zażaleniu na postanowienie w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy Skarżący wniósł o jego zmianę poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu powyższego żądania wskazano, iż Skarżący nie podziela wykładni zastosowanej przez Sąd I instancji o niedopuszczalności jego skargi na akt administracyjny organu administracji publicznej I instancji. Odwołując się ogólnie do stanowiska doktryny i niejednolitego orzecznictwa sądowoadministracyjnego (bez wskazania konkretnych publikacji ani orzeczeń) Skarżący zarzucił, iż istnieje uzasadniona obawa, że został pozbawiony prawa do sądu poprzez brak merytorycznego rozpoznania jego skargi na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14 września 2011 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do powołanego przez Sąd I instancji art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 grudnia 2011 r., w orzecznictwie i piśmiennictwie (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004, s. 320-321) przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona (np. postanowienia NSA: z dnia 19 sierpnia 2009 r., I OZ 788/09, LEX nr 552419; z dnia 28 stycznia 2009 r., I OZ 35/09 LEX nr 551912; z dnia 4 czerwca 2008 r., II OZ 561/08, LEX nr 494352). Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie zasadnie Sąd I instancji uznał, iż skarga Strony jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Skarga ta została bowiem wniesiona bez wyczerpania stosownych środków zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.): w niniejszej sprawie od orzeczenia organu I administracji – zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14 września 2011 r. – przysługiwało zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w B. Jak wynika z odpowiedzi Dyrektora Izby Skarbowej na skargę taki środek zaskarżenia również został przez Skarżącego wniesiony.
Odnosząc się do treści zażalenia wyjaśnić należy Stronie, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – dopiero wniesienie skargi na rozstrzygnięcie organu odwoławczego uruchomi kontrolę sądowoadministracyjną obejmującą zaskarżoną decyzję (czy postanowienie) organu II instancji i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji.
Wobec wykazania, że zaskarżone postanowienie oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. – postanowił jak w sentencji.