Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 1030/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek J.S.o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd wskazał, że ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a oboje utrzymują się z jego emerytury, która wynosi 1 167 zł miesięcznie brutto. W oświadczeniu, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący zadeklarował następujące składniki majątkowe: dom o pow. 123 m², a także nieruchomość rolną o pow. 1,98 ha. Ponadto skarżący zaznaczył, że zaciągnął kredyt w jednym z banków, nie sprecyzował jednakże jego wysokości. Zwrócił także uwagę na swoje problemy zdrowotne oraz, że nie zakupił jeszcze opału na zimę.
Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2012 r. skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia, między innymi poprzez: podanie informacji co do statusu małżonki, tj. wskazanie czy jest ona emerytką, osobą bezrobotną, czy też prowadzi działalność gospodarczą, przedłożenie zeznania podatkowego, określenie i udokumentowanie wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych i udokumentowanie wysokości zobowiązań kredytowych.
W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący podkreślając, że jest biedny, stwierdził, że dane o których uzupełnienie został wezwany, ma zastrzeżone.
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw.
Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Rz 1030/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji powołał art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej P.p.s.a.) i uznał, że skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy, gdyż złożone przez niego oświadczenie jest niepełne, nie zawiera bowiem informacji odnośnie wysokości ponoszonych w jego gospodarstwie domowym wydatków na utrzymanie domu, zakup żywności, leków, odzieży i środków czystości. Oprócz tego skarżący, podnosząc że spłaca raty kredytowe, nie określił ich wysokości. W tej więc sytuacji nie sposób ocenić jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym możliwości partycypowania w kosztach niniejszego postępowania. W związku z powyższym zwrócono się do skarżącego o złożenie dodatkowego oświadczenia, jednakże odmówił on podania wskazanych w wezwaniu informacji.
Na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji skarżący złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Ponadto należy wskazać, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słuszne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarżący nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Rozpoznając sprawę Sąd miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji niedostateczną analizę sytuacji majątkowej skarżącego. Sąd skorzystał z przysługującego mu na mocy art. 255 P.p.s.a. prawa i wezwał o nadesłanie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego. Jednak skarżący nie przedłożyć zeznania podatkowego swojego i małżonki, nie udokumentował wysokości opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, nie przedłożył zestawienia wydatków na zakup m.in. leków, nie określił wysokości rat kredytu.
Należy więc stwierdzić, że argumentacja skarżącego nie sprowadzała się do rzetelnego przedstawienia rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Skarżący pozbawił w ten sposób Sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej. Informacje przedstawione przez skarżącego były niewystarczające do wydania korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Nie przedstawiały bowiem całościowego obrazu jego sytuacji finansowej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.