Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Go 892/10, odmówił J. i S. F. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1 283,00 zł.
Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że wnioskodawcy są właścicielami dwóch nieruchomości gruntowych wraz z domami mieszkalnymi oraz sześciohektarowego gruntu rolnego, które jednak zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym przez naczelnika urzędu skarbowego. Nadto posiadają trzy samochody (Volkswagena Tuareg o wartości 50 000,00 zł, Fiata Ducato o wartości 10 000,00 zł oraz Toyotę Auris wartą 40 000,00 zł). Skarżący utrzymują się dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej określonych (na czerwic 2010 r.) na 20140,00 zł miesięcznie (narastająco od początku roku 42 577,00 zł).
Skarżący – obok normalnych kosztów utrzymania – ponoszą również raty zaległości podatkowej w wysokości 30 800,00 zł miesięcznie (łącznie od obojga małżonków). Ostatnia z rat przypada na styczeń 2011 roku. Skarżący sprzedali za 100 000,00 zł dom letniskowy, z czego dochód przeznaczyli na zapłatę kolejnych rat. Skarżący posiada dwa rachunki bankowe, na których nie znajdują się istotne oszczędności.
Mając na uwadze powyższe okoliczności przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożone dokumenty Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że skarżący mogą ponieść ciężar uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1 283,00 zł, bowiem ich sytuacja finansowa i majątkowa nie powoduje potrzeby dofinansowania na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.).
W zażaleniu skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez odmowę zwolnienia skarżących z części kwoty wpisu sądowego od skargi, pomimo że strona wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów wpisu sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Zasadą ogólną postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez stronę kosztów tego postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Podkreślić także należy, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie spełniają warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, co wynika ze zgromadzonego przez Sąd pierwszej instancji materiału dowodowego (oświadczeń, wyciągów bankowych itp.). Przede wszystkim z zestawienia z księgi przychodów i rozchodów (k- 24 akt Sądu pierwszej instancji) wynika, że S. F. z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał: w pierwszym półroczu 2010 r. dochód za poszczególne miesiące: za styczeń -14.326,40 zł, za luty 8.265, 50 z, za marzec 10 300, 59 zł, za maj 18 188, 39, za czerwiec 20 140, 78 zł oraz stratę za kwiecień w kwocie 28 643, 97 zł. Średnio zatem na dany miesiąc na oboje małżonków przypada kwota ponad 7 000, 00 zł, a po odjęciu koniecznych miesięcznych wydatków w kwocie 2.750, 00 zł (k- 41 akt Sądu pierwszej instancji) pozostaje do dyspozycji kwota ponad 4 000 zł. Z wyciągu bankowego (k- 35 akt Sądu pierwszej instancji) wynika, że skarżący na bieżąco regulują swoje zaległości podatkowe względem Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (rozłożone na 12 rat po 30 800, 00 zł). Ponadto posiadają samochód osobowy o wartości 50 000, 00 zł, oraz dwa samochody zarejestrowane na działalność gospodarczą w kwocie ok. 50 000, 00 zł.
Ponadto - wbrew twierdzeniu zawartym w zażaleniu - Sąd pierwszej instancji nie wskazywał w motywach orzeczenia, że strona prowadząca działalność gospodarczą powinna zabezpieczyć środki na koszty związane z ewentualnymi procesami sądowymi. Podkreślił jedynie, że koszty sądowe należy traktować na równi z innymi wydatkami ponoszonymi w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Konkludując. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Sąd pierwszej instancji wnikliwie zbadał przesłanki, o których mowa w art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkujące przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego. Pamiętać trzeba i należy, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Natomiast koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.