Uzasadnienie
Z akt sprawy wynika, że we wniosku z dnia 27 marca 2006 r. M. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podał, że nie uzyskuje żadnych dochodów, zaś działalność gospodarcza, którą prowadzi od 2003 r. przynosi straty. Posiada zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dostawców mediów (energii i wody) oraz gminy. Nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów powyżej 3.000 Euro. Ma na swoim utrzymaniu małoletniego syna. Majątek wnioskodawcy stanowią nieruchomości (lokale użytkowe o powierzchni 248 m2 i 61 m2) i samochód dostawczy Fiat Ducato o wartości 3.100 zł.
Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2006 r. o sygn. akt I SA/Gd 255/06 Referendarz Sądowy WSA w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy.
Na skutek wniesionego sprzeciwu, wniosek został rozpoznany przez WSA w Gdańsku, który postanowieniem z dnia 4 września 2006 r. o sygn. akt I SA/Gd 255/06 odmówił M. K. przyznania prawa pomocy, powołując jako podstawę prawną regulację zawartą w art. 260, art. 245, art. 246 § 1, art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie p.p.s.a.).
Uzasadniając Sąd wskazał, że zadaniem wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o których mowa w przytoczonych przepisach. W rozpoznawanej sprawie, pismem z dnia 25 kwietnia 2006 r. wezwano wnioskodawcę w trybie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia w terminie 7 dni odpisów dokumentów dla wykazania jego sytuacji materialnej. Pomimo uprzedniego uwzględnienia wniosku o przedłużenie terminu do nadesłania wymienionych dokumentów, wnioskodawca nie nadesłał żadnego z nich. Sąd w związku z tym stwierdził, że strona zaniechała starań, aby wykazać swoją sytuację finansową. Wyjaśnienia zawarte w sprzeciwie, co do powodów niewykonania zobowiązania Sądu należy uznać za nieprzekonywujące. Ponadto do strony należy wskazanie danych umożliwiających pełną ocenę jej stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych.
Zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2006 r., skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniósł M. K. Uzasadniając zażalenie podniesiono, że wydane orzeczenie powoduje, iż wnioskodawca nie może skorzystać z konstytucyjnego prawa do sądu. Zdaniem wnioskodawcy, brak środków finansowych nie może spowodować, że strona będzie pozbawiona możliwości odwołania się do sądu. W ocenie wnioskodawcy, przedstawił on w sposób wyczerpujący swoją sytuację materialną. Jeżeli Sąd uznał, że należy przedłożyć dodatkową dokumentację winien był zwrócić się do właściwych organów celem jej uzyskania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku winien był więc na nowo rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy i jeżeli uznał, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte na druku PPF z dnia 14 kwietnia 2006 r. nie jest wystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego, warunków płatniczych czy oceny stanu rodzinnego strony, miał możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w trybie art. 255 p.p.s.a., polegającego na wezwaniu wnioskodawcy do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w sprawie pojawiły się w.w. wątpliwości i mimo tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie wezwał wnioskodawcy do przedłożenia dodatkowej dokumentacji, opierając się na okolicznościach podniesionych we wskazanym powyżej postanowieniu Referendarza Sądowego WSA w Gdańsku, w którym podniesiono, że strona nie wykonała zarządzenia z dnia 21 kwietnia 2006 r. wydanego w trybie art. 255 p.p.s.a., więc nie udowodniła, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy.
Wymaga jednak podkreślenia, ze zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2006 r. o sygn. akt I SA/Gd 255/06 Referendarz WSA w Gdańsku wezwał wprawdzie wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów dla wykazania jego sytuacji finansowej w trybie postępowania wyjaśniającego z art. 255 p.p.s.a. Zarządzenie to jednak nie przewidywało skutków niewykonania czynności, lecz jedynie pouczenie o terminie na dokonanie w.w. czynności.
W tej sytuacji brak było podstaw prawnych do oddalenia wniosku z uwagi na bierność wnioskodawcy zarówno przez Referendarza jak i Sąd zaskarżonym postanowieniem. Bierność wnioskodawcy w trakcie postępowania wyjaśniającego z art. 255 p.ps.a. jest bowiem podstawą do pozostawienia wniosku strony bez rozpoznania w oparciu o art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a nie podstawą oddalenia wniosku o udzielenie prawa pomocy.
W zaskarżonym orzeczeniu zabrakło również oceny stanu majątkowego wnioskodawcy wg treści wniosku w odniesieniu do wysokości kosztów sądowych, jakie strona będzie musiała ponieść w sprawie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.