Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 26 października 2015 r., sygn. akt II FZ 712/15

Uzasadnienie

1. 1. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r. o sygn. III SA/Wa 2783/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi P.S. odmówił wstrzymania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 czerwca 2014 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
2. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia skarżący wyjaśnił, iż jego wykonanie powoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Konsekwencją postanowienia w sprawie oddalenia zarzutów jest zajęcie w dniu 20 października 2014 r. nieruchomości przez Urząd Skarbowy w W. Konsekwencją braku zapłaty zaległości będzie przystąpienie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do opisu i oszacowania nieruchomości, a następnie sprzedaż nieruchomości, jeszcze przed rozstrzygnięciem Sądu o zgodności z prawem działania organu celnego i skarbowego w przedmiocie zajętej nieruchomości.

1. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Sądu pierwszej instancji).

W uzasadnieniu WSA w Warszawie wskazał na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.: dalej p.p.s.a.) i podniósł, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w tym przepisie, mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny bądź doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie.

Nie można mówić o wykonaniu aktu odmownego, ponieważ nie ma on przedmiotu wykonania, który mógłby podlegać wykonaniu. W przypadku wniosku skarżącego zaskarżone postanowienie uchyla postanowienie oddalające, jako nieuzasadnione, zarzuty zgłoszone na postępowanie egzekucyjne oraz umarzające postępowanie. Postanowienie to zatem nie obliguje strony skarżącej do jakiegokolwiek działania. W konsekwencji WSA w Warszawie uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.

4. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie lub zmianę oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, bowiem w rzeczywistości chodzi jemu o wstrzymanie konkretnych czynności egzekucyjnych, które swoją podstawę prawną wywodzą z danych znajdujących się w tytule wykonawczym. W jego ocenie, WSA w Warszawie w sposób nieuprawniony wywiódł, że zaskarżone postanowienie nie ma przymiotu wykonalności samo w sobie. Przymiot taki powstaje jako konsekwencja braku wstrzymania czynności egzekucyjnych, które stają się efektem wydania tytułu wykonawczego i jego uprawomocnienia się.

1. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
2. 5.1. Zażalenie nie jest zasadne. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Najważniejszą kwestią jest ocena czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania.
3. 5.2. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Z zaskarżonego postanowienia, którym uchylono postanowienie oddalające, jako nieuzasadnione, zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym oraz umorzono postępowanie, nie wynika zatem wprost obowiązek uiszczenia konkretnej kwoty zobowiązania podatkowego. Nie kreuje ono obowiązku podatkowego, nie obliguje adresata do określonego zachowania, nie może być również wykonane w trybie przymusowym poprzez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Jest to zatem akt prawny nie noszący znamion wykonalności, niezależnie od tego, że jego wydanie otwiera możliwość wyegzekwowania od skarżącego (ustalonej inną decyzją administracyjną) zaległości podatkowej.
4. 5.3. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Jako że przedmiotem postanowienia, którego wstrzymania wykonania domaga się strona jest uchylenie postanowienia oddalającego, jako nieuzasadnione, zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym oraz umorzenie postępowanie, zasadnie WSA w Warszawie uznał, iż z uwagi na jego charakter nie nadaje się ono do wykonania ani nie wymaga dokonania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.