Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 97/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną D. W. E. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2005 r.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym:
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 listopada 2008 r., wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2005 r. Postanowienie to zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 4 maja 2009r. Na to rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, sporządzone i podpisane przez prezesa Spółki, które zostało potraktowane jako skarga kasacyjna. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił tę skargę kasacyjną z uwagi na fakt, iż nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika.
Następnie, postanowieniem z dnia 26 października 2009 r. Skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W dniu 27 listopada 2009 r. do Sądu wpłynęło pismo z dnia 24 listopada 2009 r. informujące o wyznaczeniu doradcy podatkowego J. B. do udzielenia Spółce pomocy prawnej z urzędu.
W dniu 14 października 2010 r. strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 16 kwietnia 2009 r., dołączając do wniosku skargę kasacyjną i wskazując jednocześnie, iż z uwagi na wielowątkowość postępowania potrzebowała ona więcej czasu na zapoznanie się z materiałem i niezwłocznie po dokonaniu ustaleń złożyła wyżej wymieniony wniosek wraz ze skargą kasacyjną.
Postanowieniem z dnia 25 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznając, iż został on wniesiony po upływie terminu przewidzianego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 maja 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne z racji wyczerpania drogi zaskarżenia poprzez wniesienie już w dniu 15 maja 2009 r. skargi kasacyjnej przez prezesa skarżącej Spółki. Postępowanie znajduje się obecnie na dalszym etapie, do chwili obecnej Skarżąca nie złożyła natomiast wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2009 r. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej.
W konsekwencji powyżej powołanych rozstrzygnięć Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 16 września 2011 r. odrzucił skargę kasacyjną, uznając ją, na mocy art. 178 p.p.s.a., za niedopuszczalną. Odwołał się do art. 190 p.p.s.a. i stwierdził, że związany jest oceną prawną wyrażoną postanowieniu NSA z dnia 12 maja 2011r. Tym samym uznaje za niedopuszczalną złożoną po prawomocnym odrzuceniu skargi kasacyjnej kolejną skargę kasacyjną w tej samej sprawie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał art. 178 p.p.s.a.
Strona skarżąca w zażaleniu na to postanowienie domagała się jego uchylenia, zarzucając naruszenie art. 173 § 1 oraz art. 194 § 1 pkt 7 w zw. z art. 178, art. 141 § 4 i art. 190 p.p.s.a. Zarzuciła, że Sąd pierwszej instancji ponownie nie zajął się istotą sprawy, a szczególności brakiem podstaw do potraktowania zażalenia złożonego przez prezesa spółki na postanowienie o odrzuceniu skargi jako skargi kasacyjnej. Podniosła także, że związanie wykładnią prawa, o którym mowa w art. 190 p.p.s.a. nie oznacza związania oceną stanu faktycznego, dokonaną przez NSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem mimo wadliwego uzasadnienia zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Termin ten jest terminem ustawowym i nie może być przedłużony przez przewodniczącego (art. 84 p.p.s.a.), nie biegnie także – wobec braku przepisu przewidującego taką możliwość- na nowo po ustanowieniu dla strony pełnomocnika z urzędu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2011r., I OZ 218/11, opubl. w Lex pod nr 786083, z dnia 26 stycznia 2010r., II GZ 213/09, opubl. tamże pod nr 600081). W tej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, zgodnie z art. 111 § 1 i 2 k.c. w zw. z art.83 § 1 p.p.s.a. rozpoczął bieg w dniu doręczenia stronie postanowienia o odrzuceniu skargi (to jest 4 maja 2009r.) i upłynął bezskutecznie w dniu 3 czerwca 2009r. Termin ten, mimo złożenia wniosku o jego przywrócenie przez pełnomocnika strony skarżącej, nie został przywrócony.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 25 listopada 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił bowiem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym skarga kasacyjna, złożona w dniu 14 października 2010r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia, jako złożona po upływie ustawowego terminu, określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a., podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, odrzucając skargę kasacyjną uznał ją za niedopuszczalną, powołując się na związanie wykładnią prawa, dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w wyniku zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji, odrzucające wniosek o przywrócenie terminu. Związanie to wynikać miało z art. 190 p.p.s.a. Przepis ten ma jednakże zastosowanie jedynie w przypadku, gdy Naczelny Sąd Administracyjny wyda orzeczenie, o którym mowa w art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Wówczas sąd, któremu sprawę przekazano do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią dokonaną przez sąd odwoławczy. W tej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił bowiem zażalenie, a zatem wydał orzeczenie, o którym mowa w art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Z tych względów Sąd pierwszej instancji nie był związany wykładnią dokonaną w tym orzeczeniu, uwzględnić jednakże musiał, że w jego wyniku postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu stało się prawomocne, a tym samym wiążące dla Sądu pierwszej instancji (a także Naczelnego Sądu Administracyjnego) było odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 170 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji powinien był zatem zbadać, czy skarga kasacyjna została złożona w terminie. Złożenie skargi kasacyjnej po terminie ustawowym w każdym wypadku obligowało do jej odrzucenia jako spóźnionej na podstawie art. 178 p.p.s.a., przed oceną jej dopuszczalności.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.