Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 857/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Z. S. (dalej jako: "Strona", "Skarżący") o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 13 kwietnia 2012 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2005 r. Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, z którego wynikało, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną E. P. – S., jaj matką E. P. oraz małoletnim synem D. S. E. P. – S. otrzymuje wynagrodzenie za pracę nauczyciela w wysokości 2.700 brutto miesięcznie. W roku 2011 osiągnęła, z tego tytułu, dochód w wysokości 40.763,16 zł. Ponadto prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "E. P. – S. transport osobowo – towarowy", z której uzyskuje dochód w wysokości 6.800 zł miesięcznie. W 2011 r. dochód osiągnięty z tego tytułu wyniósł 151.615,04 zł, przy przychodzie na poziomie 5.274.098,76 zł. Z bilansu firmy za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 maja 2012 r. wynika, że dochód z tej działalności wyniósł 83.386,29 zł przy przychodzie na poziomie 2.129 613,17 zł. E. P. – S. jest również posiadaczką konta osobistego w Banku, na którym w dniu 26 czerwca 2012 r., zgromadzona była kwota 503 zł, a także konta firmowego, którego saldo na dzień 29 czerwca 2012 r. wyniosło 115.547,75 zł. Poza tym podatniczka posiada dom o pow. 250 m² i nieruchomość rolną o pow. 1 ha, a wraz z mężem, szereg pojazdów mechanicznych o łącznej wartości 5.251626,53 zł służących do prowadzenia działalności gospodarczej.
Skarżący współpracuje z żoną przy prowadzeniu wymienionej wyżej działalności, a także jest właścicielem ½ części mieszkania o pow. 25 m² oraz nieruchomości rolnej o pow. 30 a.
Natomiast E. P. otrzymuje emeryturę w kwocie 1089,05 zł netto miesięcznie.
Według oświadczenia miesięczne wydatki rodziny obejmują koszty utrzymania w kwocie 1500 zł, a dodatkowo obowiązkowe opłaty za media, w tym: za energię elektryczną (519 zł), za wodę i odprowadzania ścieków (400 zł), za telefony (200 zł), koszty leków dla E. P. (ok. 300 – 400 zł) poza tym koszt podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości (rata kwartalna 319 zł) i polisa ubezpieczeniowa na dom (638 zł rocznie).
Skarżący stwierdził ponadto, że nie posiada żadnych oszczędności i wraz z żona jest zapożyczony u osób prywatnych na kwotę 200.000 zł. Dodatkowo małżonka spłaca dwa kredyty zaciągnięte w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na kwotę 1.001.850 zł. Miesięczne raty tych kredytów wynoszą ok. 50.000 zł
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Strona złożyła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia twierdząc, że wraz z żoną spłaca wysokie kredyty, co powoduje bilans ujemny w domowym budżecie i nie pozwala na wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że Skarżący nie wykazał spełnienia przesłanki koniecznej dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych zawartej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: "p.p.s.a."), uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie.
Strona zaskarżyła w całości powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 243 § 1 w zw. z art. 246 § 1 p.p.s.a., polegające na odmówieniu zwolnienia od kosztów sądowych pomimo wykazania, że Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto Strona wniosła zmianę zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek udowodnić, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W przedmiotowej spawie wiadomym jest, że dochód rodziny wynosi 10.000 zł miesięcznie, natomiast deklarowane i udokumentowane wydatki stanowią kwotę ok. 3.000 zł. Dlatego też Sąd podzielił zdanie Sądu pierwszej instancji, że pozostała do dyspozycji kwota jest wystarczająca na poniesienie ciężaru kosztów sądowych.
W ocenie Sądu niewiarygodne jest twierdzenie Skarżącego dotyczące braku możliwości wygospodarowania środków na zapłatę kosztów sądowych, ponieważ wiadomo, że bez jakichkolwiek opóźnień dokonuje on spłat swych kredytów. Nie podniósł też, że w związku z ich spłatą nie był w stanie zabezpieczyć podstawowych potrzeb życiowych. Nie korzysta z instytucjonalnej pomocy społecznej, jak również nie wykazuje żadnych zaległości czy opóźnień w uregulowaniu bieżących zobowiązań. Oznacza to, w przeciwieństwie do twierdzeń Skarżącego, że podnoszona spłata kredytów nie jest aż tak poważnym obciążeniem dla domowego budżetu albo posiada on dodatkowe dochody, których nie ujawnia.
Należy także zwrócić uwagę na to, że żona Skarżącego posiada dwa źródła stałego dochodu. Prowadzona przez nią działalność gospodarcza uzyskuje wysokie obroty, firma działa bez żadnych widocznych przestojów i problemów, zachowując płynność finansową. Ponadto pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym teściowa Skarżącego także posiada stałe źródło utrzymania.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.