Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjne w Lublinie, w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 1082/13, odmówił przyznania prawa pomocy M. sp. z o.o. z siedzibą w C. – nazywaną dalej "Spółką".
Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że Spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu Spółka wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 169.400 zł, wartość środków trwałych 345.332 zł, zysk 489.207,27 zł. Saldo rachunku bankowego wynosiło na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku - 577,30 zł. Spółka wskazała ponadto, że posiada szereg zobowiązań wobec kontrahentów, zaś udzielenie pomocy prawnej umożliwiłoby jej dalszą spłatę należności związanych z jej działalnością.
Sąd zwrócił uwagę, że wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu i jej możliwości finansowych. Wyliczył następnie, że każdorazowa opłata sądowa (od skargi, za odpis uzasadnienia wyroku wraz z uzasadnieniem, etc.) nie wyniesie więcej niż 100 zł. Nawet biorąc pod uwagę koszty sądowe w trzech innych sprawach, Spółka nie wykazała braku środków na poniesienie kosztów postępowania. Wobec tego niebyło podstaw do zastosowania art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", i przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym. Spółka wprawdzie powołała się na ujemne saldo na rachunku bankowym, niemniej jednak pojęcia "dostateczne środki" nie można rozumieć tak wąsko.
Mając na względzie wartość jej majątku oraz wysokość zysku, można wymagać aby partycypowała w kosztach sądowych. W ocenie sądu, Spółka ma możliwość pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych z bieżących przychodów, aktywów obrotowych lub aktywów trwałych. Odwołując się do utrwalonego w orzecznictwie poglądu, sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej jest dopuszczalne wyłącznie, wówczas gdy zdobycie przez nią środków na sfinansowanie postępowania jest obiektywnie niemożliwe. Odnosząc się do argumentu Spółki dotyczącego koniczności spłacania należności, sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie można przyznać im pierwszeństwa przez kosztami sądowymi, które stanowią należności budżetu państwa.
W zażaleniu Spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Pełnomocnik Spółki podniósł zarzut naruszenia art. 246 § 2 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że Spółka nie spełnia opisanych w przywołanym przepisie kryteriów przyznania prawa pomocy. W jego ocenie, sąd błędnie ustalił, że wynik finansowy Spółki oraz wartość jej majątku pozwala na poniesienie kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wyjaśnił, że na moment rozpatrywania wniosku Spółka posiadała ujemne saldo na rachunku bankowym i nie miała możliwości uiszczenia wpisu od skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest niezasadne, dlatego podlega oddaleniu.
Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę sytuacji majątkowej Spółki przeprowadzoną przez sąd pierwszej instancji. Zysk osiągnięty w roku poprzedzającym złożenie wniosku oraz znaczna wartość majątku trwałego przemawiają za odmową przyznania prawa pomocy. Ujemne saldo na rachunku bankowym (- 577,30 zł) nie wskazuje na groźbę niewypłacalności, natomiast o o możliwościach płatniczych Spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Za nieuwzględnieniem wniosku przemawiało ponadto porównanie wysokości wpisu, jaki strona zobowiązana jest uiścić w niniejszej sprawie (a także pozostałych sprawach zawisłych przed WSA w Lublinie) z zyskiem Spółki. Analiza możliwości płatniczych Spółki doprowadziła sąd pierwszej instancji do słusznego wniosku, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez Spółkę postępowania sądowoadministracyjnego.
Za uwzględnieniem zażalenia nie może przemawiać argumentacja Spółki, która powołuje się na konieczność regulowania zobowiązań wobec kontrahentów. Obciążenia finansowe związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie mogą mieć bowiem pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, w szczególności jeśli te wydatki, z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia, są relatywnie niewielkie, nawet przy uwzględnieniu wielości zainicjowanych postępowań sądowych.
Ponadto należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr. 94, poz. 1037 ze zm., dalej: k.s.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez Spółkę.
Z przytoczonych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 przywołanej ustawy.