Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 512/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że J. W. nie pracuje, jest bez środków do życia, natomiast z dochodów jego żony opłacane są: nieruchomość (248 zł), prąd (248 zł), gaz (360 zł), opał na zimę, lekarstwa (300 zł), telefon (175 zł), a także jest spłacany kredyt (1.322 zł) oraz zadłużenie wynikające z postępowania w banku i komornika. Wnioskodawca dodał, że nie posiada mieszkania, majątku, ani oszczędności, natomiast w oświadczeniu o stanie majątku podał, że dwie nieruchomości, samochody oraz konta bankowe zostały zajęte przez komornika w dniu 13 marca 2008 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką i synem. Córka K. W. studiuje na studiach dziennych w W., a syn H. W. uczy się w liceum w G., w związku z tym ponoszone są wydatki na opłacanie studiów w Warszawie oraz dojazdy syna do szkoły. W rubryce dotyczącej dochodów skarżący wpisał wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.194 zł brutto.
W piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2010 r. wnioskodawca oświadczył, że nie jest w stanie dostarczyć dokumentacji na wezwanie Sądu pierwszej instancji dotyczącej zarobków jego żony, jak również rachunków, gdyż nie mieszka ze swoją żoną od kilku lat i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Wyjaśnił również, iż nie jest w stanie przedstawić aktualnych rachunków i faktur ponieważ część zaginęła, a część została przekazana do innych postępowań sądowych. Odnosząc się do kwestii kosztów studiów córki oraz dojazdów syna do szkoły, skarżący poinformował, iż nie zna ich wysokości ponieważ w całości są ponoszone przez jego żonę. Wnioskodawca dodał, że jest niezdolny do pracy, na dowód czego załączył do kserokopię zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 3 listopada 2010 r. Na koniec dodał, iż jest bezsporne, że bank i komornik odebrali dwie nieruchomości i zajęli konta bankowe, wskutek czego skarżący stał się bezdomnym.
W ocenie Sądu, wnioskodawca nie przedłożył żadnego spośród żądanych dokumentów, co uniemożliwia Sądowi przeprowadzenie pełnej analizy jego sytuacji materialnej w świetle przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.).
Skarżący od powyższego postanowienia wniósł zażalenie. Jego zdaniem, wobec stronniczej i dowolnej oceny dowodów należy w całości uchylić powyższe postanowienie i zmienić je poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył i orzekł, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Na mocy art. 255 p.p.s.a. Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji skorzystał uznając, że informacje zawarte na wypełnionym formularzu PPF nie są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, do wyłącznej oceny Sądu należy uznanie czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia kompletnej dokumentacji wskazanej w wezwaniu sądowym, to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy.
Skarżący nie przedstawił m.in. dokumentów dotyczących spłacanego kredytu, zajęć komorniczych rachunków bankowych i nieruchomości, wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, zeznań podatkowych, zaświadczeń o zarobkach otrzymywanych przez jego małżonkę.
Skarżący uchylił się także od przedstawienia sytuacji majątkowej swojej żony, wskazując, że od kilku lat nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Twierdzenie skarżącego pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym jako osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym podał m.in. swoją żonę – G. W. Skoro strona twierdzi, że potrzebuje pomocy w realizacji jej praw, to istnieje konieczność oceny, czy pomoc udzielana przez żonę skarżącego jest wystarczająca na zabezpieczenie tej potrzeby. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy żony podatnik nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek wydatków związanych z prowadzonym postępowaniem sądowadministracyjnym, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Nieujawnienie sytuacji majątkowej żony, nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja zawarta w zażaleniu oraz załączony wypis z orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS nie podważa oceny dokonanej w zaskarżonym orzeczeniu. Ta została bowiem oparta na ustaleniach faktycznych i zebranym materiale dowodowym, co powoduje, że brak jest podstaw do jej kwestionowania.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.