Uzasadnienie
Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 131/12, mocą którego przyznano Z. J. prawo pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 zł i oddalono jego wniosek w pozostałym zakresie.
W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem (42 l). Syn jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, zaś skarżący i jego żona otrzymują emerytury: skarżący w kwocie 2.082 zł netto, żona – 1.360 zł netto. Z wniosku wynikało ponadto, że posiadają mieszkanie spółdzielcze w K. (57 m2).
W sprzeciwie od postanowienia referendarza oddalającego wniosek skarżący wskazał na ogólnie złą sytuację emerytów i okoliczność, że żyje w warunkach dużego miasta (G.), gdzie wyjechał z małżonką w celach zdrowotnych. Mieszkanie spółdzielcze przekazał córce w bezpłatne użyczenie. Podał też, że nieruchomości gruntowe, których jest współwłaścicielem, nie przedstawiają obecnie żadnej wartości, jako przeznaczone pod zieleń miejską.
W wykonaniu wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów skarżący nadesłał do Sądu pismo datowane na dzień 14 maja 2012 r., w którym wyjaśnił, że syn nie podejmuje obecnie żadnych prac z uwagi na bezrobocie, oraz że koszty utrzymania pochłaniają emeryturę jego i żony. Zwrócił uwagę, że życie jest droższe z każdym dniem, a "sytuacja emerytów jest powszechnie znana".
Skarżący podał też, że mieszkanie w G., w którym obecnie zamieszkują, jest wynajmowane, płaci więc za wynajem, czynsz i inne media. Podkreślił, że działki w K. są bezużyteczne i bezwartościowe (wcześniej – budowlane), jako przeznaczone pod zieleń miejską. Mieszkanie spółdzielcze w K. zostało przekazane córce i jej rodzinie w nieodpłatne użytkowanie jako forma pomocy, ponieważ jest chora na stwardnienie rozsiane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przytoczył treść art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a. i uznał, że przedstawiona we wniosku oraz wynikająca z załączonych dodatkowych wyjaśnień sytuacja majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie strony z zapłaty wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł.
Przyznając skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 zł Sąd miał na względzie, iż faktycznie w sytuacji finansowej strony, tj. w warunkach ponoszenia opłat związanych z wynajmem mieszkania, opłat za czynsz, media, żywność, odzież, leki, skarżącemu trudno byłoby w budżecie domowym, składającym się z dwóch emerytur w podanej wyżej wysokości, wygospodarować kwotę 500 zł, którą powinien on zapłacić tytułem wpisu od skargi.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości. Stwierdziła, że jej stan zdrowia pogorszył się, co wiąże się także z pogorszeniem sytuacji ekonomicznej. Dodała, że przez wprowadzanie pasa zieleni miejskiej na jej działce poniosła straty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest zasadne, jednak z innych przyczyn, niż wskazał skarżący.
Z treści zaskarżonego orzeczenia nie sposób bowiem jednoznacznie wywieść, w jakim zakresie skarżącemu prawo pomocy zostało przyznane. W sentencji postanowienia stwierdzono, że zwalnia się skarżącego od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 zł. Na stronie 3 postanowienia w drugim akapicie zaś, że sytuacja majątkowa strony uzasadnia zwolnienie jej od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Następnie w trzecim akapicie użyto zwrotu, że "przyznając skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 zł...", natomiast w tym samym akapicie in fine, iż "skarżącemu trudno byłoby (...) wygospodarować kwotę 500 zł, którą powinien on zapłacić tytułem wpisu od skargi" - co sugeruje, że Sąd rozpatrywał sytuację skarżącego jedynie w odniesieniu do obowiązku uiszczenia wpisu. Nie może budzić wątpliwości, że kwestia zakresu zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych ma w tej sprawie kluczowe znaczenie, a koszty sądowe to pojęcie znacznie szersze od samego wpisu od skargi, gdyż dotyczą każdej ewentualnej opłaty, którą w związku z postępowaniem sądowym trzeba uiścić. Z uwagi na tę wadę zaskarżonego postanowienia przedwczesne byłoby odnoszenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do meritum sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. zaskarżone postanowienie jako naruszające art. 246 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.