Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r. o sygn. I SA/Gd 111/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił K. S. (dalej: skarżąca) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 17 listopada 2010 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
- 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji.
Wnioskiem z dnia 16 listopada 2014 r., złożonym na formularzu PPF, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że nie posiada środków finansowych, a jedyny jej majątek to własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 81 m² oraz do garażu o powierzchni 30 m², nie osiąga żadnych dochodów, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe.
W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych, zobowiązano skarżącą, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), do przedłożenia wymienionych w zarządzeniu szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W ww. terminie skarżąca złożyła dodatkowe oświadczenie, w którym wyjaśniła, że nie posiada rachunków bankowych i lokat; nigdy nie korzystała z pomocy finansowej z budżetu Państwa; posiada samochód osobowy marki Fiat 125p (powypadkowy, nieużywany od 1994 r.) o wartości około 1.000 zł; w okresie ostatnich trzech miesięcy jej miesięczne wydatki kształtowały: opłaty za telefon (około 30 zł), energię elektryczną (około 50 zł), abonament TV (około 50 zł) i RTV (około 20 zł), Internet (około 50 zł), zakup środków czystości (około 50 zł), zakup materiałów biurowych wraz z kosztami opłat pocztowych (łącznie około 50 zł) oraz wyżywienie (około 300 zł).
Skarżąca dołączyła dokument wygenerowany z systemu komputerowego Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia 19 listopada 2014 r., według którego z dniem 15 lipca 2013 r. został wykreślony wpis z rejestru oraz odpis zeznania podatkowego za 2013 r. (PIT-36), w którym z tytułu prowadzonej działalności skarżąca wykazała stratę w wysokości 6.805 zł (deklarując przychód w kwocie 1.750 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 8.555 zł).
2.1.Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2014 r. referendarz sądowy WSA w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie wniesionym od powyższego postanowienia skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
- 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (Sądu pierwszej instancji).
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r. o sygn. I SA/Gd 111/11 WSA w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że co prawda skarżąca w zakreślonym terminie złożyła dodatkowe oświadczenie wraz z dokumentami potwierdzającymi okoliczność, że zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, która była dotychczas jej jedynym źródłem utrzymania, jednakże zdaniem Sądu, jej sytuacja finansowa w dalszym ciągu pozostaje niejasna, bowiem skarżąca podała, że nie osiąga dochodów, nie posiada oszczędności, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie korzysta z pomocy budżetu Państwa, a finansuje zakup żywności, reguluje opłaty związane z eksploatacją mieszkania i na ten cel wydatkuje kwotę około 600 zł miesięcznie. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów w tym zakresie, co uniemożliwia weryfikację tej kwoty. Skarżąca nie wyjaśniła również skąd czerpie środki finansowe na opłacenie rachunków za media, zakup środków czystości i wyżywienie.
Oświadczenia skarżącej dotyczące braku uzyskanych dochodów i braku środków finansowych pozostają zatem w sprzeczności z wykazanymi, ponoszonymi kosztami utrzymania. Skarżąca została prawidłowo pouczona, iż niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Już z samego faktu nałożenia na skarżącą zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., powinna ona wywieść, że zostanie obciążona negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów lub złożeniem niejasnych oświadczeń. Powołując się na art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. WSA w Gdańsku uznał, że skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy.
4. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę, poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie całkowitym. W jej ocenie zaskarżone postanowienie narusza art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 1 2 p.p.s.a. ponieważ z akt sprawy jednoznacznie wynika, że spełnia ona warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
- 5.1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji mimo błędnego uzasadnienia jest zasadne, a zatem zażalenie skarżącej należało oddalić. W pierwszej kolejności należy wskazać, że weryfikowany wniosek o przyznanie prawa pomocy jest już drugim wnioskiem skarżącej złożonym w tej sprawie. Uprzednio Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 marca 2013 r. o sygn. II FZ 110/13 oddalił zażalenie strony na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 21 listopada 2012 r. w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. podobnie postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r. o sygn. II FZ 282/12 – dostępne na internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych www.nsa.gov.pl).
W oparciu o powołaną podstawę prawną winien był ocenić wniosek strony Sąd pierwszej instancji. Innymi słowy, należało porównać wnioski strony pod kątem na tyle istotnych zmian, aby można było mówić o zmianie zapadłego orzeczenia. WSA w Gdańsku nie wziął tego pod uwagę, jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Z przedstawionego wniosku nie wynika bowiem, że w sprawie zaszły takie właśnie zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, które obecnie umożliwiałyby udzielenie prawa pomocy. Jako nową okoliczność w porównaniu z poprzednim wnioskiem trzeba wskazać zaprzestanie prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej – na tą okoliczność przedstawiła wydruk z systemu CEIDG według stanu na dzień 15 lipca 2013 r. Jednakże, co słusznie zauważył zarówno Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 marca 2013 r., jak i Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, sytuacja finansowa skarżącej w dalszym ciągu pozostaje niejasna.
Do akt sprawy nie zostały dołączone wszystkie wskazane w wezwaniu dokumenty źródłowe. Podatniczka nie wyjaśniła również skąd czerpie środki finansowe na utrzymanie, skoro nie osiąga dochodów, nie ma oszczędności, nie korzysta z pomocy budżetu państwa. Te okoliczności sprawiają, że Sąd nie ma wyobrażenia sytuacji majątkowej skarżącego i nie może jej zbadać pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy. Brak wiarygodnych i obrazujących sytuację finansową skarżącej danych powoduje, że istnieją wątpliwości co do rzetelności i prawdziwości okoliczności przywołanych przez skarżącą.
5.2. Reasumując stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa skarżącej nie uległa istotnej zmianie od chwili uprzednio wydanego postanowienia w sprawie prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się podstaw uzasadniających weryfikację wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.