Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1615/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu J. M. przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł J. M. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący załączając stosowne zaświadczenia wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Pozostaje na utrzymaniu rodziny. W skład majątku strony wchodzą: dom o powierzchni 120 m², mieszkanie o powierzchni 70 m² (współwłasność) oraz nieruchomość rolna zadrzewiona 2-7 ha.
W piśmie z dnia 16 października 2009 r. – stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu skierowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - skarżący wskazał, że nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w formie zasiłku, nie wykonuje prac zarobkowych, ani nie pobiera renty, nie posiada rachunku bankowego. Dodatkowo podał, że raz w tygodniu otrzymuje artykuły spożywcze i inne środki higieny osobistej o wartości ok. 100 zł. Podkreślił, że posiadana przez niego nieruchomość rolna nie stanowi źródła dochodu oraz, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z B. M., z którą pozostaje w związku małżeńskim.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że oświadczenia skarżącego okazały się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych w świetle przesłanek wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zwrócił uwagę, że mimo wezwania strona nie przedstawiła zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków i nie nadesłała wymaganych zeznań podatkowych (skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym). Sąd argumentował również, że fakt prowadzenia przez żonę odrębnego gospodarstwa domowego pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Stan majątkowy małżonka, zobowiązanego do wzajemnej pomocy (art. 23 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), musi być bowiem uwzględniony w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy bez względu na rodzaj ustroju majątkowego łączącego małżonków.
W zażaleniu J. M. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przyznanie prawa pomocy. Skarżący wywodził, że jest bezrobotnym inwalidą pozostającym na utrzymaniu rodziny i żony. Nie uzyskuje żadnych dochodów i nie obraca praktycznie żadnymi pieniędzmi. J. M. podtrzymał ponadto dotychczasową argumentację załączając do pisma kserokopie: zaświadczenia o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz sentencji postanowień, na mocy których w sprawach o sygn. akt I SA/Wa 154/09, IV SA/Wa 1292/09 i IV SA/Wa 1393/09 przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane na wniosek osoby fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności przedstawione przez stronę dają podstawę do odstąpienia od obowiązku ponoszenia kosztów związanych z udziałem w sprawie. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (zaświadczenie z dnia 26 sierpnia 2009 r. – k. 13). J. M. ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności (zaświadczenie z dnia 9 stycznia 2009 r. – k. 14). Ponadto skarżący nie posiada żadnych innych źródeł przychodów. Nie pobiera zasiłku z Ośrodka Pomocy Społecznej, nie otrzymuje renty i nie wykonuje prac zarobkowych. Nieruchomość rolna należąca do skarżącego również nie przynosi obecnie dochodu. Wyjaśnienia strony potwierdza zaświadczenie urzędu skarbowego, z którego wynika, że w zeznaniu PIT-37 za 2008 r. J. M. wykazał łączny dochód w kwocie 0 zł (zaświadczenie z dnia 11 stycznia 2010 r. – k. 50). Ponadto bieżące koszty utrzymania (artykuły spożywcze i środki higieny osobistej) pokrywają członkowie rodziny, pozostałe opłaty uiszcza zaś małżonka.
Opisana sytuacja uzasadnia wniosek, że skarżący nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Opłacenie wpisu sądowego i kosztów związanych z zapewnieniem profesjonalnej pomocy prawnej wykraczałoby bowiem poza możliwości płatnicze strony pozbawionej źródła dochodu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy określona w art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tym samym wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu oceny dotyczącej sytuacji majątkowej skarżącego i prezentowanych przez niego okoliczności. Twierdzenia strony należało bowiem uznać za wystarczające do analizy jej kondycji finansowej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.